Dân tộc Gié Triêng

Tác giả:

(Cinet-DTV)-Người Gié-Triêng cư trú tại 29 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố trên cả nước. Phần lớn cư dân tập trung tại 2 tỉnh Kon Tum và miền núi tỉnh Quảng Nam; một số ít tại tỉnh Đắk Lắk và các tỉnh

images (1)

Tên tự gọi: Gié-Triêngkhác.

Tên gọi khác: Cà Tang, Đgiéh, Ta Reh, Giang Rẫy, Pin, Triêng, Treng, Ta Liêng, Ve, La-Ve, Bnoong. Người Gié-Triêng ở Việt Nam có thể cùng là một dân tộc với ngườiTalieng tại Lào.

Nhóm địa phương: Gié (Giẻ), Triêng (T’riêng), Ve, Bnoong (Mnoong). Nhóm Gié đông hơn cả.

Dân số: Người Gié-Triêng là một dân tộc nhỏ ở Việt Nam với dân số khoảng 50.962 người (Theo Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn – Khơ me (ngữ hệ Nam Á). Tiếng nói của người Gié-Triêng tương đối gần gũi với tiếng Xơ Ðăng, Ba Na và giữa các nhóm tiếng nói có những sự khác nhau nhất định. Chữ viết được cấu tạo bộ vần bằng chữ cái La-tinh, hình thành trong thời kỳ trước năm 1975.

Địa bàn cư trú: Người Gié-Triêng cư trú tại 29 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố trên cả nước. Phần lớn cư dân tập trung tại 2 tỉnh Kon Tum và miền núi tỉnh Quảng Nam; một số ít tại tỉnh Đắk Lắk và các tỉnh khác. Tại huyện Ðắc Giây tỉnh Kon Tum có nhóm Gié và Triêng, tỉnh Quảng Nam có nhóm Bnoong ở huyện Phước Sơn và Trà My, nhóm T’riêng và Ve ở huyện Giằng.

Tết: Người Gié-Triêng tổ chức lễ tết theo làng. Tết cổ truyền của người Gié-Triêng gọi là Cha Chả, nghĩa là “ăn than”. Theo quan niệm của người Gié-Triêng, trong ngày Tết, ai dính nhiều tro đốt từ than nhất sẽ gặp nhiều may mắn trong năm mới, mùa màng tươi tốt.

Lịch sử: Người Gié-Triêng là cư dân gắn bó rất lâu đời ở vùng quanh quần sơn Ngọc Linh.

Văn hóa: Người Gié-Triêng cũng như các tộc khác có kho tàng văn học dân gian phong phú với những làn điệu dân ca cổ truyền, ca dao, tục ngữ, truyện cổ, âm nhạc truyền thống khá đặc sắc. Bộ nhạc cụ phong phú, quý giá và quan trọng nhất là cồng chiêng, có khi cồng chiêng tấu cùng với trống hoặc ống nứa. Nguyên ống nứa cũng là loại nhạc cụ để thổi, vỗ, gõ. Các loại đàn sáo, khèn đều đơn giản và thông dụng trong đời sống âm nhạc như: sáo nhỏ (Đinh Bbăm), sáo dọc (Đinh Bul), đàn bầu (Đinh Đươl), đàn Ót Groong… Đó là những nhạc cụ không thể thiếu trong đời sống tinh thần, trong các dịp lễ hội lớn nhỏ, các dịp vui chơi ca hát, cưới hỏi… của đồng bào Gié-Triêng.

Hoạt động sản xuất: Người Gié- Triêng sống chủ yếu bằng nghề trồng trọt, làm rẫy họ trồng các cây lương thực chính là lúa, ngô, khoai, sắn và các loại cây ăn củ. Cách thức canh tác cũng như ở các dân tộc miền núi khác ở trong vùng. Công cụ canh tác chủ yếu gồm: rìu và dao quắm để phát, gậy đẽo nhọn đầu hoặc có mũi sắt để chọc lỗ khi gieo trỉa hạt, cái cuốc con có cán là đoạn chạc cây để làm cỏ. Nguồn thức ăn kiếm được nhờ hái lượm, săn bắn và đánh bắt cá cũng đóng vai trò quan trọng trong đời sống sinh hoạt của người Gié- Triêng. Chăn nuôi gia súc, gia cầm không phải là mục đích chính của người Gié-Triêng, mà họ nuôi: gà, lợn, chó, trâu thườngchỉ phục vụ việc cúng tế, hiến sinh trong các nghi lễ tôn giáo để lấy thịt.

Thảo luận cho bài: "Dân tộc Gié Triêng"