Ban Siêu đầu bút

Tác giả:

An dụng mao chuỳ tử,
Anh hùng sở kiến siêu.
Trung thư hiếu phát ngốc,
Tế tửu hối trùng điêu.
Chính sử thiên quân tảo,
Thuỳ căng Ngũ Nhạc diêu.
Tần niên lao thiết nghiễn,
Hà nhật miện thánh điêu?
Yến hạm thân do kiện,
Dăng đầu tự mạn miêu.
Tàng phong xuy cố ngã,
Ma thuẫn tự kim triêu.
Ý khí Long Tuyền tại,
Công danh hổ huyệt dao.
Liệt Nhân đao bút lại,
Trâm hốt quán quần liêu.

Dịch nghĩa

Dùng làm chi dùi bằng lông
Cách nhìn nhận anh hùng vượt trội
Chức Trung thư thích đầu trọc lóc
Tế tửu hối hận chạm côn trùng
Điều khiển nghiêm chỉnh ngàn quân quét sạch (bọn gây rối biên thuỳ)
Ai kiêu căng lay Ngũ Nhạc
Bao nhiêu năm liền khó nhọc mài nghiên sắt
Biết ngày nào thấy được cái áo da điêu của vua
Hàm én thân còn khoẻ
Chữ đầu ruồi thôi không còn vẽ vời
Giấu mũi nhọn cười ta ngày trước
Từ sáng nay mài thuẫn
Chí khí mạnh trong gươm Long Tuyền
Công danh lập từ hang hùm xa vời
Viên thư lại ở Liệt Nhân
(Nay) cài trâm mang hốt rượu vượt trên cả các đồng liêu

 

Ban Siêu là Nho tướng đời Hán, người Đông Lăng, con trai của Ban Bưu, em của Ban Cố, anh của Ban Chiêu là 3 đồng tác giả của bộ “Hán thư”. Ban Siêu vâng mệnh Hán Minh Đế đi sứ Tây Vực hơn 30 năm, phát triển giao thương. Ông nhà nghèo, có chí lớn, làm nghề viết thuê đã ném bút xuống đất, nói: “Đại trượng phu phải học Trương Khiên, Phi Giới Tử lập công ở đất xa, giành tước phong hầu, sao chịu miệt mài theo nghề nghiên bút.”

Nguồn: Cao Bá Quát toàn tập – tập 1, Trung tâm Nghiên cứu quốc học, NXB Văn học, 2004

Thảo luận cho bài: "Ban Siêu đầu bút"