Các nghi lễ trong đám cưới của người Hà Nhì ở Lai Châu

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Đám cưới được coi là sự kiện trọng đại của cả bản Hà Nhì (Lai Châu). Các nghi lễ trong đám cưới là những phong tục độc đáo được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Cô dâu Hà Nhì trong ngày cưới.

cogai1

Cũng giống như một số dân tộc thiểu số khác, trai gái Hà Nhì được tự do tìm hiểu nhau trước khi kết hôn. Đám cưới sẽ được thông báo tại một cuộc họp gần nhất của bản. Sự kiện trọng đại này được cả bản Hà Nhì coi đây là việc chung, mọi người phải có mặt chứ chủ hôn không phải đi mời từng người.

Khi đã chọn được ngày đẹp họ tổ chức đón dâu. Đoàn người đón dâu xuất phát, vừa đi vừa đánh trống, chiêng. Khi đoàn người đón dâu đã đến trước cửa nhà gái, mọi người bước vào nhà. Riêng dế mò được người cõng vào. Khi vào nhà gái, mọi người ngồi ngay vào mâm đã đặt sẵn. Thông thường, người ta ngồi theo sơ đồ, theo dãy đối diện với nhà gái để chúc rượu giữa hai bên cho tiện. Chú rể không được ngồi mâm chung của đám cưới.

Động tác đầu tiên nhà gái sẽ mời nước, mời thuốc. Sau đó mọi người bên nhà trai có thể tranh thủ đi rửa mặt, chân tay, xong rồi về ngồi vào mâm mà lý đầu tiên sẽ là mỗi người bên nhà trai phải uống 4 bát rượu, gọi là lý rửa chân tay (có ý nghĩa tương ứng với hai chân, hai tay). Trong khi đó, dế mò cầm đũa cả đánh tượng trưng ba phát vào con gà do bên nhà trai mang theo, sau đó đưa cho người khác làm thịt nhanh con gà để đưa đầu, chân gà cho ông dế mò. Lúc này chú rể và phụ rể vẫn đứng sau cánh cửa, đến khi bố vợ, mẹ vợ cầm chai rượu, chén rượu và đồng bạc ra làm lý gọi là nhận mặt con rể .

Xong rồi chú rể, phụ rể mới đứng dậy và có thể làm các công việc. Uống nước, hút thuốc, đi ra ngoài hoặc đi lau nước mắt cho bố, mẹ, anh, chị trong họ nhà gái đang khóc vì con mình sắp đi nhà chồng. Rồi , chú rể, cô dâu, phụ dâu, phụ rể quay đầu về phía mâm quỳ gối xin tạ lễ trước sự cầu phúc của tất cả mọi người.

le-cuoi-hoi-cua-nguoi-Ha-Nhi Tiếp theo là thủ tục đặt giá và cân tiền. Nói vậy, nhưng thực chất không phải là mua, bán mà là mang hàm ý trả một phần công lao nuôi dưỡng, sinh thành của cha mẹ. Đây là một trong hai khâu thủ tục chính và lâu nhất tại nhà gái…

Đến khâu mổ con lợn. À mó (anh vợ) mời dế mò mổ con lợn. Dế mò trực tiếp mổ lấy lệ rồi tất cả để người khác thực hiện. Khi con lợn đã được làm sạch, người ta cắt một bên đùi, một bên vai dính đầu lợn bỏ vào sọt treo trên cột giữa nhà để giành cho nhà trai mang về.

Khi thịt lợn đã chín, thì đến thủ tục cầu chúc, xin và mang lễ: Chá hư hư – che khụ xì (cầu may- tẩy rửa những gì xấu đi); hò khụ bạ (xin lễ với những người bậc trên). Số người xin lễ phải chẵn, có thể 2, 4, 6 người tùy theo đông hay ít người. Trong hò khụ (cái rổ đựng cơm), người ta bỏ chai rượu, ít cơm, ít thịt và một bát không để bỏ tiền vào. Rượu được rót vào chén của mỗi người một ít, thịt cho lên các đĩa thức ăn trên mâm rồi mọi người cầu chúc và bỏ tiền vào bát không. Khi bỏ tiền vào bát, mỗi người chia ra để bỏ ba lần. Lý bỏ tiền ở đây không mang dụng ý vụ lợi mà chỉ là thủ tục, vì thế người ta đổi thành những tờ tiền lẻ để bỏ vào thậm chí, có người tung lên cả một nắm tiền nhỏ, hàm chứa sự hào phóng và trách nhiệm của mình với cô dâu, chú rể, nhưng khi nhặt và đếm tiền thì không được là bao nhiêu. Lúc này trong hò khụ có cả tiền, thức ăn do mọi người bỏ vào. Số người xin lễ cầm hò khụ đi vào buồng, đếm tiền và ăn những miếng thịt người ta bỏ vào, vì quan niệm nó chứa tất cả những gì tốt mà mọi người đã cho họ.

Thảo luận cho bài: "Các nghi lễ trong đám cưới của người Hà Nhì ở Lai Châu"