Chiếc vợt xúc cá bằng vỏ cây độc đáo của người Cơ Tu, Quảng Nam

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Bao đời nay, người Cơ Tu ở các huyện miền núi Quảng Nam đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong trồng trọt, chăn nuôi, săn bắt thú rừng. Đặc biệt, họ rất giỏi đan các ngư cụ để bắt cá dưới khe suối.

danlat

Trên vùng đồng bào Cơ Tu sinh sống, núi rừng có nhiều mây, tre, nứa, lồ ô và các loại dây leo khác… Đây là nguồn nguyên liệu dồi dào để đồng bào Cơ Tu phát triển nghề thủ công này nhằm phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt cũng như vận chuyển và săn bắn, hái lượm của mình.

Vào tháng 6, 7, khi mùa vụ tạm xong, nước suối cạn, phụ nữ Cơ Tu rủ nhau đi bắt cá dưới sông, suối để cải thiện bữa ăn… Và ngư cụ để họ bắt cá là loại vợt được đan bằng nhiều loại vỏ cây trên rừng.

Nếu như cái áo được chế tác bằng vỏ cây tr’rang, t’coóng, t’ dúir, amướt hoặc cây mít rừng, thì vỏ cây bhơnương thường được người Cơ Tu dệt thành quần áo, chiếu, chăn, lưới, vợt xúc cá (zờnứt).

Cây bhơnương mọc hoang dã hoặc được trồng trên nương rẫy, có thân nhỏ, dẻo, cao từ 1 – 1,5m, đường kính khoảng 0,5cm. Vỏ cây này có 2 lớp: Lớp ngoài cùng màu xám xanh, lớp thứ hai gồm những sợi nhỏ và được sử dụng lấy sợi. Phụ nữ Cơ Tu chặt cây bhơnương về, dùng dao bóc bỏ lớp vỏ ngoài, còn lại lớp vỏ lụa để lấy sợi. Sợi của cây bhơnương sau khi hong khô, những lúc nông nhàn, chị em thường dùng tay xe những sợi nhỏ lại với nhau trên bắp vế để cho chúng thêm chắc và quấn thành bó để đan dần.

Người Cơ Tu vùng thấp (Cơ Tu Phương), thường dùng lá cây dứa để lấy sợi đan võng, lưới, làm dây câu cá… nhưng chủ yếu là đan vợt xúc cá. Muốn đan vợt, phụ nữ thường lên nương rẫy, cắt lá dứa mang về, phơi cho héo, sau đó dùng dao cạo lớp ngoài ở hai mặt lá, chỉ còn lại những sợi tơ trắng. Sau đó, xe những sợi tơ trắng này trên bắp vế để thành sợi tơ lớn hơn và dài hơn cuốn lại thành gùi để dùng dần.

Trước đây, muốn bắt được nhiều cá, người Cơ Tu dùng cách đơn giản nhất là cắt lá ngải (gờ ni), dùng chân đạp nát, sau đó thả trên đầu nguồn (khe nhỏ). Cá bị cay mắt chạy lung tung, bây giờ người ta dùng vợt để vớt. Hoặc là gặp lúc suối cạn, cả làng rủ nhau đi bắt cá, mang theo vợt, giỏ… Họ sử dụng những cái vợt đan bằng vỏ cây để bắt, vớt cá rất hiệu quả.

Không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cho mỗi gia đình và cộng đồng, nhiều sản phẩm được làm bằng từ vỏ cây được dùng làm hàng hóa để trao đổi, thỉnh thoảng đồng bào còn bán cho khách du lịch. Bởi vậy, nghề đan lát đã góp phần đáng kể vào cải thiện đời sống cho đồng bào.

Thảo luận cho bài: "Chiếc vợt xúc cá bằng vỏ cây độc đáo của người Cơ Tu, Quảng Nam"