Chữ Việt: 101 Chuyện nhức đầu!

Tác giả:

Tiếng nước tôi bốn ngàn năm ròng rã buồn vui
Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi …

Tiếng Việt mình thật phong phú và đã trải qua 4 ngàn năm lịch sử là điều chúng ta đáng tự hào …

Nhưng, ngược lại, chữ viết mình chỉ mới có khoảng 300 năm nay thôi, còn quá trẻ, cho nên còn quá nhiều chuyện chưa giải quyết. SR có đọc ở đâu đó về câu chuyện có 1 người Pháp (khoảng vào đầu thế kỷ) chê tiếng Việt (chữ Quốc Ngữ) là thứ tiếng … tào lao, không thể nào dùng trong văn chương được, và đã bị người mình chửi tơi bời!

Tuy nhiên nếu nhìn khác quan, chữ Việt thiệt có nhiều vấn đề cần giải quyết. Hôm nay SR mờ các bạn tới nhà chơi, đóng cửa kín lại, cùng nhau bàn về những vấn đề của chữ viết coi ai có ý kiến gì hay.

Biết đâu … vài trăm năm sau, có 1 tác phẩm viết bằng tiếng Việt đưọc giải Nobel văn chương?

Và biết đâu chừng đó chính là 1 phần do công trình của SCV tào lao của chúng ta ngày hôm nay …

Nhưng trước hết có đôi lời phân trần. Bàn đây để thử biết ý kiến chung chung về các vấn đề rắc rối của tiếng Việt:

Mục đích xa là góp phần toàn mỹ tiếng Việt.

Mục đích gần là có 1 ý chung để những ai hảo tâm có thể dùng để viết 1 software check lỗi chánh tả hữu dụng.

SR không hề có ý chê tiếng Việt, và SR không hề nghĩ mình giỏi tiếng Việt hay chánh tả hơn ai hết.

Đây là outline của các đề tài SR định đem ra bàn, hy vọng sẽ có thêm chi tiết tuần tới.

Phần I: Chánh tả

Điều không thể chối cãi: Không có tiêu chuẩn chung về chánh tả

Tự điển không thống nhất;
Sách về ngôn ngữ học vốn đã ít lại không thống nhất;
Không có hàn lâm viện, dù có cũng chưa chắc đã được công nhận;
Nhiều lý do khác như: bắc/nam, cộng sản/quốc gia, việt cộng/việt kiều …
Và chúng phải giải quyết thế nào về các chữ có “vấn đề” do:

Phát âm dị biệt vì phong thổ bắc: giày/giầy dép, dậy/dạy học, mầu/màu mè …
Phát âm dị biệt vì phong thổ nam: sinh/sanh, nam/nôm, hoãn/huỡn, nguyên/nguơn …
Phát âm dị biệt vì phong thổ trung: tau/tao
Nhiều người sai và trở nên thông dụng có trong 1 số tự điển: xủ/sử dụng, giông/dông tố, cô láng diềng/giềng, phiêu bạc/bạt …
Chữ bị biến đổi qua dạng mới theo thời gian: bình tĩnh/tỉnh
Chữ hơi “confusing”: chia xẻ/sẻ, sáng lạng/xán lạn, …
Chữ quá “confusing”: ngả/ngã, rưởi/ruỡi
Chữ là lạ: khúc khích, rụt rịt, rụt rè, lè tè, xè xè, rè rè …

Phần II: Hình thức

Tuy không critical bằng chánh tả, nhưng hình thức cũng là 1 điều hết sức quan trọng, nếu muốn tiếng Việt được trong sáng hơn. Tiếng Việt không thấy có qui ước rõ ràng về:

Cách Viết hoa (hay có nhưng không ai theo): khi nào dùng in hết, khi nào viết hoa, hoa chữ nào (Nhận xét về tiếng Việt nam vs. Nhận Xét Về Tiếng Việt Nam vs. Nhận Xét về tiếng Việt Nam), …
Dùng các dấu phết phẩy (punctuations): có dùng dấu gạch nối trong từ kép không (Nhận-xét về tiếng Việt-nam), dấu này dùng khi nào, dấu “ngắc” (space) dùng ra sao khi dùng với các dấu khác … (VN dùng 1 cách rất chướng: _ (underscore) thay cho – (hyphen))
Khi nào dùng chữ nghiêng, gạch đít … cho tên sách, báo, bài viết …
Dùng tiếng ngoại quốc ra sao: dịch ra tiếng Việt (i.e. Hoà Lan hay Hà Lan?), để nguyên dạng theo tiếng Anh (Holland), tiếng Pháp (?), hay phiên âm ra (lại thêm có dùng gạch nối hay không …)
Cách xuống hàng, thụt đầu hàng (bao nhiêu spaces)
Có nên theo qui ước của tiếng Anh hay không?

Phần III: Tiếng Việt trong thời “hi-tech”

Nay không ít người dùng tiếng Việt trên computer, nhưng có quá nhiều problem, chẳng hạn:

Các trở ngại chung

Về phía developer:

Computer đi quá nhanh, tiếng Việt lại không có thị trường (no cash!), không develop kịp.
Nhiều bộ chữ Việt, không compatible: VNI, VNL, VISCII, VPS, TCVN, …

Về phía users:

Xài “loạn”, chẳng hạn trong VietNet, xài + và * tá lả, ‘ và / cũng tá lả, không chịu xài để phân biệt dấu nặng và dấu chấm hay dấu chấm hỏi và dấu hỏi

Các trở ngại trong vấn đề Spelling Software cho tiếng Việt

Chánh tả không thống nhất (phần I)
Cách viết không có qui ước rõ ràng (phần II)
Nhiều platform, applications, … phải support, nhưng thị trường nhỏ, thiếu người develop.

Thảo luận cho bài: "Chữ Việt: 101 Chuyện nhức đầu!"