Chùa Trấn Bắc

Tác giả:

Trấn Bắc hành cung cỏ dãi dầu
Khách đi qua đó chạnh niềm đau

Mấy toà sen rót mùi hương ngự
Năm thức mây phong nếp áo chầu
Sóng lớp phế hưng coi đã rộn
Chuông hồi kim cổ lắng càng mau
Người xưa, cảnh cũ, nào đâu tá?
Khéo ngẩn ngơ thay lũ trọc đầu!
Tiêu đề trong Văn đàn bảo giám chép là Chơi chùa Trấn Quốc. Chùa Trấn Bắc ở bờ phía đông Hồ Tây, Hà Nội, nguyên tên là chùa An Quốc, được xây từ đời Trần, đến năm Vĩnh Tộ thứ 10 (1628) đời Lê được làm lại và đổi là chùa Trấn Quốc, năm Dương Hoà thứ 5 (1639) chúa Trịnh Tráng lại cho sửa sang rộng thêm và đổi là chùa Trấn Bắc. Vua Lê, chúa Trịnh thường ngự ở đây thưởng sen.

Bài thơ này về văn bản khá phức tạp. Bài chép trong Tạp thảo tập 雜草集 (ký hiệu A.3159) và Xuân Hương thi sao 春香詩抄 (AB.620), ghi là của Hồ Xuân Hương, nhưng khác hai câu đầu: “Qua chơi Trấn Bắc cảnh buồn rầu, Ngao ngán tình xưa đã lạnh mầu”. Trong Xuân Hương thi tuyển 春香詩選 (R.97) và Xuân Hương thi ký 春香詩記, (R.193, Thư viện Quốc gia Hà Nội), bài thơ này cũng ghi là của Hồ Xuân Hương, nhưng chỉ có 4 câu giữa. Quốc văn tùng ký 國文叢記 (AB.383) ghi là của Bà huyện Thanh Quan và khác hai câu đầu: “Trấn Bắc hành cung cỏ dãi dầu, trạnh niềm kim cổ nghĩ mà đau”.

Trấn Bắc hành cung cỏ dãi dầu
Khách đi qua đó chạnh niềm đau
Có bản chép là “Qua chơi Trấn Quốc cảnh buồn rầu, Ngao ngán tình xưa dạ chạnh đau”, hoặc “Ngoài cửa hành cung cỏ dãi dầu, Chạnh niềm cố quốc nghĩ mà đau”.

Nguồn:
1. Việt Nam thi văn hợp tuyển, Dương Quảng Hàm, Bộ Quốc gia Giáo dục xuất bản, Hà Nội, 1951
2. Việt văn diễn giảng hậu bán thế kỷ thứ XIX, Nguyễn Tường Phượng, Phan Văn Sách, Bùi Hữu Sung, Trường Nguyễn Khuyến xuất bản, Hà Nội, 1953
3. Văn đàn bảo giám, NXB Văn học, 2004

Thảo luận cho bài: "Chùa Trấn Bắc"