Có người ở Bắc Ninh tới kể chuyện Bắc Ninh cảm xúc mà làm thơ

Tác giả:

Quái sự! quái sự, bất nhẫn văn,
Bạch trú sát nhân toàn gia khứ.
Quân lại quá giả cố chi tha,
Hương lý tàng nặc bất cảm ngữ.
Ngữ thập nhân vô nhất sinh,
Gia gia hôi tân thành phi nhứ.
Tróc nhân quan đạo như thâm sơn,
Vãng lai tinh tán vô nhân cự.
Thù giả sách tiền phục sát chi,
Nhân gia ngưu tửu nhật yêm ứ.
Triêu tịch hoành hành vi lý lư,
Phủ huyện gia biên thời tán xử.
Khoảnh khắc liên phá nhị tam thôn,
Kinh hoàng tẩu tán lão nhi nữ.
Thái thậm phất hoạch dĩ chi quan,
Tầm phục nhất không trục dữ trữ.
Ô hô! Ô hô! Bắc Ninh dân,
Nhất vọng bình nguyên vô hiểm trở.
Triều đình uy đức dữ thiên tề,
Thiên hạ đông tây hàm an cư.
Hồ vi hồ nhất phương hồng nhạn trường bi minh,
Du sinh nhĩ điền hồ cập dã thử.
Nhất phụ hàm oan lục nguyệt sương,
Huống nãi liên niên điền câu ứ.
Thiên lý môn môn bất tận văn,
Nghi hồ: xuân lai tật phong dữ tật thử.
Tảo vãn tam quân tây tái hồi,
Khan nhĩ bô tru hà xứ sở.
Nguyện ngôn thủ thổ cấp vi mưu,
Vật sử văn giả đồ ưu lự.
Trích lưu bất tái vi đồi ba,
Đại hoả liêu nguyên, tài nhất cự.

Dịch nghĩa

Việc quái lạ, việc quái lạ! Không nỡ nghe!
Giữa ban ngày mà giết cả nhà người ta.
Quan quân qua đó cũng ngó lơ đi chỗ khác
Hương lý thì giấu diếm đi không dám nói.
Hễ nói ra thì mười người không còn một
Nhà nào nhà nấy bị đốt ra tro, đều bị hoá ra tàn mà bay đi hết
Chúng nó bắt người giữa đường cái như trong rừng sâu.
Chúng tự do qua lại trong làng, không ai chống cự.
Thù ai thì chúng cướp cả của, giết cả người.
Trong nhà người ta, chúng nó mổ trâu đánh chén, lần lửa ở lại ngày này qua ngày khác.
Buổi mai cũng như buổi chiều, chúng nó làm ngang, vây lấy các làng.
Lúc bấy giờ các quan phủ huyện ở gần đã cùng nha lại chạy trốn mỗi người một phương.
Chỉ trong giây lát mà lũ giặc cướp kia phá hết hai ba làng đi liền.
Trai, gái, trẻ, già chẳng còn hồn nào nữa, xô đạp nhau mà chạy quàng, chạy hoảng.
Cực chẳng đã mới chạy lên quan mà thưa (biết đâu quan đã chạy trước mình).
Lúc ở quan về thì hỡi ơi cơ nghiệp, máy cửi bỏ không.
Này dân Bắc Ninh! Dân Bắc Ninh!
Chỗ xưa núi non sầm uất, nhà cửa chập chùng bây giờ chỉ còn là đồng bằng, còn gì hiểm trở nữa đâu!
Triều đình uy đức bằng trời
Thiên hạ bốn phương đều được an ổn
Sao mà riêng một phương này dân thì như chim hồng,chim nhạn mãi mãi kêu sầu.
Mà lũ giặc cướp kia thì như chuột nội, chồn đồng cứ lén lút mà sống dai để làm hại dân trời!
Xưa một người đàn bà bị oan mà tình oan còn động đến trời, đương tháng sáu mà sương rơi xuống
Huống gì luôn mấy năm nay, thây ma lấp đầy rãnh, đấy mương,
Cung điện của nhà vua ở cách xa muôn dặm, làm sao mà nghe biết hết cả?
Có lẽ vì thế mà đương tiết xuân lại có cái nắng gay gắt và cái gió nồng nực như thế này.
Sớm muộn rồi đây, ba quân đóng ở ải tây cũng sẽ kéo về.
Để rồi xem chúng chạy đi đâu cho khỏi chết.
Xin nhắn những ai có chức vụ giữ gìn đất nước phải toan tính làm sao gấp gấp.
Đừng để cho người nghe mà luống buồn!
Một cái lỗ mội nhỏ xíu ở bờ đê mà không lấp ngay, sẽ làm cho sóng mạnh tuôn vào
Và cái sức lửa dữ dội cháy cả ruộng đồng kia nguyên cũng tại vì một chút tàn đuốc mà xẩy ra đấy!
Bài này tả nạn giặc cướp ở Bắc Ninh, chúng giết người, đốt nhà, lấy của, hoành hành giữa ban ngày, giữa đường cái, không ai dám chống cự, lính tráng nha lệ cũng phải lảng tránh, nhân dân lên kêu quan sở tại, lại bị bọn quan nha nhũng nhiễu vơ vét một lần nữa. Trước tình trạng đó, quan địa phương không biết lo tính, nhà vua cũng ở xa chẳng hay, thật là khổ cực cho dân.
Nguồn: Nét bút thần, Tân Việt xuất bản, Hà Nội, 1944

Thảo luận cho bài: "Có người ở Bắc Ninh tới kể chuyện Bắc Ninh cảm xúc mà làm thơ"