Dải lụa trong hội Dâu của người Kinh Bắc

Tác giả:

Trong Hội Dâu, các pho tượng rước Tứ Pháp, vải vóc, tơ lụa được sử dụng đến mức tối đa. Đó là quần áo mớ ba mớ bảy gọi là xiêm y với những nếp gấp, những dải yếm, giây lưng tha thướt là cờ ngũ hành, cờ đuôi nheo và những biểu tượng riêng của Phật giáo gọi là dải phướn. Thậm chí có rất nhiều dải lụa dài đủ màu sắc, cầm hờ trong tay Phật hoặc buộc ngang dọc mà ta không biết gọi tên là gì! Tại sao lại có những dải lụa ấy? ý nghĩa của nó là gì?

7 Cổ Châu Phật bản hạnh”, một tác phẩm viết về sự tích đức Phật chùa Dâu, biên soạn cách đây khoảng 400-500 năm kể rằng vào năm Giáp Tý “Tự nhiên nổi trận hắc phong/ Mưa gió đùng đùng khắp hết gần xa”. Cây dương thụ mang bé gái, con của Man Nương bị đổ. Theo dòng sông Thiên Đức, cây trôi vào sông Dâu đến bên thành Luy Lâu thì dừng lại. Thái thú Sĩ Nhiếp được tin báo ra xem sai người kéo lên: “Lực sĩ vâng lệnh thánh cung/ Chẳng hề chuyển động đùng đùng ngã xô!”.Trong khi các lực sĩ “càng lôi càng chẳng chuyển rời” thì mỗi lần bà Man Nương ra sông giặt giũ, cây gỗ cứ dập dềnh trôi đến gần khác nào “Con mừng thấy mẹ!”. Được Sĩ Nhiếp nhờ, bà chỉ làm một động tác nhẹ nhàng “dải yếm buộc lấy động rời cây cao!” vớt cây lên bờ rất dễ dàng. Dải yếm hay tình mẹ con ở đây quả có sức mạnh khôn tả!

Cũng trong “Cổ Châu Phật bản hạnh” còn có đoạn nữa nhắc đến cái yếm. Đó là đoạn nói về sự khao thưởng hàng năm ở Hội Dâu:

Tiền khao thời xã Kẻ Mèn Công Hà vén yếm thưởng tiền một biêu

Công Hà thuộc Mãn Xá (Kẻ Mèn), nơi thờ Phật mẫu Man Nương, mẹ của Tứ Pháp. Vén yếm chứ không phải cởi yếm. Cởi yếm là nói sự tắm giặt. Còn vén yếm là cái cách bà mẹ Việt Nam (Man Nương) cho con (Tứ Pháp) bú, mà ở đây diễn xướng thành thưởng tiền! Thì ra trong tình mẫu tử, Phật cũng âu yếm con chẳng khác người trần!

Chiếc yếm gần như là trang phục riêng có của phụ nữ Việt. Vậy nên cái yếm, dải yếm và những dải lụa cách điệu trong Hội Dâu chẳng những biểu hiện nữ tính của Phật mà còn mang dấu ấn dân tộc thuần Việt.

Thảo luận cho bài: "Dải lụa trong hội Dâu của người Kinh Bắc"