Dân tộc Gia Rai

Tác giả:

DÂN TỘC GIA RAI

(Cinet-DTV) – Dân tộc Gia Rai là một trong những cư dân sớm sinh tụ ở vùng núi Tây Nguyên. Trong lịch sử người Gia Rai thường nói tới hai vị thủ lĩnh mang danh là Pơ tao ia (vua nước) và Pơ tao pu

t64509

Tên tự gọi: Gia Raii (vua lửa) chuyên cúng trời, đất, cầu mưa thuận gió hoà…

Tên gọi khác: Chơ ray, Giơ ray

Nhóm địa phương: Chor, Hđrung (gồm cả Hbau, Chor), Aráp, Mthur, Tơbuân.

Dân số: 411.275 người (năm 2009) (1).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ hệ Malayô Pôlynêixa (ngữ hệ Nam Ðảo) rất gần gũi với tiếng Ê Đê, Chăm. Địa bàn cư trú: Người Gia Rai cư trú tập trung ở tỉnh Gia Lai – Kon Tum đến phía Bắc tỉnh Đắc Lắk.

Tết: Người Gia Rai sống dựa vào nương rẫy nên lễ Tết cũng phải phụ thuộc vào vòng quay của mùa. Tết của người Gia Rai vào khoảng tháng 2 và tháng 3 dương lịch, sau Tết Nguyên đán của người Kinh một tháng, người Gia Rai tưng bừng mùa hội đón Tết hay còn gọi là Ning nơng. Trong đó, có một điều đặc biệt, là người Gia Lai luôn tổ chức ngày hội đón năm mới quanh nhà mồ.

Lịch sử: Dân tộc Gia Rai là một trong những cư dân sớm sinh tụ ở vùng núi Tây Nguyên. Trong lịch sử người Gia Rai thường nói tới hai vị thủ lĩnh mang danh là Pơ tao ia (vua nước) và Pơ tao pui (vua lửa) chuyên cúng trời, đất, cầu mưa thuận gió hoà… Trước thế kỷ XI người Ê Ðê, Gia Rai được gọi chung một tên là Rang Ðêy. Vào thế kỷ XV-XVI sử liệu thời phong kiến Việt Nam ghi nhận danh hiệu Thủy Xá (vua nước), Hoả Xá (vua lửa) và sự có mặt của họ trên cao nguyên không sớm hơn thế kỷ XV.

Văn hóa: Nói đến dân tộc Gia Rai phải kể đến những trường ca, truyện cổ nổi tiếng như “Đăm Di đi săn”, “Xinh Nhã”… Dân tộc Gia Rai cũng độc đáo trong nghệ thuật chơi chiêng, cồng, cạnh đó là đànT’rưng, đàn Tưng nưng, đàn Klông pút. Những nhạc cụ truyền thống này gắn liền với đời sống tinh thần của người Gia Rai. Người Gia Rai hầu như hát múa từ tuổi nhi đồng cho đến khi già yếu, không còn đủ sức nữa, mới chịu đứng ngoài những cuộc nhảy múa nhân dịp lễ hội tổ chức trong làng hay trong gia đình.

Hoạt động sản xuất: Người Gia Rai lấy kinh tế trồng trọt là cái gốc của hoạt động sản xuất, trong đó việc trồng lúa là nguồn sống chính của cư dân. Ðất đai là đối tượng tác động lao động được phân chia thành hai loại – đất chưa canh tác có tên: đê, trá, lon, vô chủ và đất canh tác gọi chung là Hma, phần sở hữu của mỗi gia đình. Về chăn nuôi, người Gia Rai chăn nuôi trâu, bò, ngựa, voi, lợn, gà, chó… là chủ yếu. Trong đó, trâu là vật ngang giá trong việc trao đổi vật quý như chiêng, ché và hiến sinh trong lễ nghi tín ngưỡng.

Nghề phụ thủ công của người Gia Rai là: mộc, rèn và đan lát, họ làm ra những chiếc gùi dùng để đựng đồ mặc, trang sức, vận chuyển, đặc biệt nghề dệt với khung dệt kiểu Inđônêdiêng khá thịnh hành và được yêu thích bởi những tấm vải khổ rộng, hoa văn đẹp.

Thảo luận cho bài: "Dân tộc Gia Rai"