Dân tộc Mạ

Tác giả:

(Cinet-DTV) – Người Mạ là một dân tộc thiểu số ở miền Nam Tây Nguyên, dù trải qua nhiều biến đổi của lịch sử, song họ vẫn lưu giữ được một kho tàng văn học- nghệ thuật dân gian phong phú và sống động.

cogai-dongnai

Tên tự gọi: Mạ

Tên gọi khác: Châu Mạ, Chô Mạ, Chê Mạ

Nhóm địa phương:Mạ Ngăn, Mạ Xốp, Mạ Tô, Mạ Krung.

Dân số: Dân số người Mạ ở Việt Nam có 41.405 người, cư trú tại 34 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố (Tổng điều tra dân số và nhà ở 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói của người Mạ thuộc nhóm ngôn ngữ Môn – Khơ me, ngữ hệ Nam Á.

Địa bàn cư trú: Người Mạ cư trú tập trung tại các tỉnh Lâm Đồng (77%), Đắk Nông, Đồng Nai, Bình Phước.

Lễ hội: Những lễ nghi cúng các vị thần nông nghiệp của người Mạ được tiến hành theo chu kỳ canh tác rẫy hàng năm. Nhưng quan trọng nhất vẫn là lễ cúng vào thời kỳ bắt đầu gieo hạt gọi là lễ cúng hồn lúa, và lễ cúng cơm mới, cúng vào lúc kết thúc mùa thu hoạch.

Lịch sử: Người Mạ là một dân tộc thiểu số ở miền Nam Tây Nguyên, đây là một dân tộc sinh tụ lâu đời ở Tây Nguyên.

Văn hóa: Dù trải qua nhiều biến đổi của lịch sử, song người Mạ vẫn lưu giữ được một kho tàng văn học- nghệ thuật dân gian phong phú và sống động. Người Mạ có nhiều truyền thuyết và truyện cổ tích gắn liền với đất đai, núi sông và những mối quan hệ giữa các dân tộc trong vùng như truyện về nạn hồng thủy. Tâm hồn của người Mạ được thể hiện rõ nét hơn, sống động hơn ở những bài dân ca trữ tình mà họ gọi là Tam Pớt, một thể loại tình ca hát theo lối giao duyên giữa các trai thanh, gái tú. Nhạc cụ truyền thống là bộ chiêng 6 chiếc, trống bịt da trâu, khèn bầu, khèn sừng trâu, đàn lồ ô, sáo trúc 3 lỗ gắn vào trái bầu khô.

Hoạt động sản xuất: Phương thức sinh hoạt kinh tế chủ yếu của người Mà là phát rừng làm rẫy. Người Mạ làm nương rẫy trồng lúa và cây khác như ngô, bầu, bí, thuốc lá, bông… Công cụ sản xuất thô sơ, có các loại xà-gạt, xà-bách, dao, rìu, gậy chọc lỗ. Trong tỉnh Lâm Đồng (huyện Cát Tiên), người Mạ có làm ruộng nước bằng kỹ thuật lùa cả đàn trâu xuống ruộng để trâu giẫm đất đến khi sục bùn thì gieo lúa giống (xạ lúa).

Việc chăn nuôi của người Mạ kém phát triển, họ chủ yếu nuôi trâu, bò, gà, vịt, ngan… theo cách thả trâu, bò vào rừng sống thành đàn, chỉ khi cần giết thịt hoặc giẫm ruộng mới tìm bắt về.

Phụ nữ Mạ nổi tiếng về nghề dệt vải truyền thống với những hoa văn tinh vi hình hoa lá, chim thú với nhiều màu sắc. Nghề rèn sắt nổi tiếng ở nhiều làng. Họ tự luyện quặng lấy sắt để rèn các công cụ sản xuất và vũ khí như xà gạt lưỡi cong, lao… Ở vùng ven Đồng Nai, người Mạ làm thuyền độc mộc để đi lại, vận chuyển và đánh cá trên sông.

Thảo luận cho bài: "Dân tộc Mạ"