Đèn kéo quân vui hội đêm Rằm tháng Tám

Tác giả:

Thu đã về, đây đó trên phố phường Hà Nội lại rực sáng sắc đèn kéo quân, đèn ông sao, đèn cù, đèn lồng cùng các đồ chơi điện quang dành cho thiếu nhi vui Tết Trung Thu. Các em nhỏ kéo tay cha mẹ sà vào các cửa hàng đồ chơi, và như có sức hút đều dừng trước cây đèn kéo quân, xoay tít mù với những hình người và vật lung linh. Ngoài hình rối chuyển động, giữa thân đèn còn phát ra tiếng lách tách vui tai.

Khen ai khéo xếp í a cây đèn kéo quân Voi giấy ngựa giấy chạy vòng quanh Nào xe, nào pháo, nào quân tướng Í a tít mù lòng vòng quanh

(Đồng dao Đèn kéo quân)    

hpp1376833922

Đèn kéo quân là một đồ chơi hết sức gần gũi của trẻ thơ mỗi dịp Thu sang và nhất là trong dịp Tết thiếu nhi. Cây đèn mô phỏng một đoàn người hoặc vật nối tiếp chạy vòng tròn khi được đốt sáng, và bắt nguồn từ trò chơi đánh trận giả trong đó các bé chia làm nhiều đội, mỗi đội cử một người làm vua hoặc tướng, những người khác làm quan và quân lính cùng nhau đi thực hiện việc cứu người, đánh giặc hay tìm hiểu đời sống dân dã. Đất nước ta từ xưa đã phải trải qua rất nhiều cuộc chiến, và qua cây đèn kéo quân, người lớn muốn để trẻ em nhớ về lịch sử oai hùng của dân tộc. Buổi đầu hình ảnh trên cây đèn nói về việc nghĩa song dần dần đã đổi sang đề tài khác như thêm ông quan trạng vinh quy bái tổ, cảnh tứ linh nhảy múa, bác nông dân làm ruộng, mục đồng chăn trâu,… và đến nay là các truyện cổ tích, khoa học viễn tưởng như Tôn Ngộ Không, mèo máy Doremon, thủy thủ mặt trăng…Sử sách ghi lại, đèn kéo quân đã có từ đời Nguyên, cùng thời những cây đèn lồng đỏ Tết Nguyên Tiêu. Còn truyện dân gian thì kể rằng, một năm sắp đến Trung Thu, đức vua cùng quần thần ra ngoài hoàng thành ngắm cảnh, nhân dân làm rất nhiều đèn lồng để soi sáng đường vua qua. Tại các phố phường được lịch đón tiếp vua, ai cũng khẩn trương làm một cây đèn, song không được giống nhau. Ở một nhà nghèo nọ, có hai mẹ con chàng trai tên là Lục Đức (sáu điều tốt), ăn ở hiền lành, tốt bụng. Một đêm, Lục Đức mơ gặp Thái Thượng Hoàng mách cho cách làm một cây đèn. Đêm Trung Thu, cây đèn của anh được dâng vua. Nghe anh kể lại ý nghĩa của cây đèn miêu tả những cảnh sinh hoạt dân gian sung túc, cảm động đức độ, đức vua đã cho truyền bá cây đèn rộng rãi, và gọi là đèn kéo quân vì có những hình rối vui tươi chạy lòng vòng. Ngày xưa, thú chơi đèn kéo quân diễn ra trong tất cả các dịp lễ tết và Trung Thu, còn hiện nay hầu như chỉ còn thấy ở Trung Thu.Có nhiều câu chuyện vui thiếu nhi về đèn kéo quân, chẳng hạn: Thời vua Gia Long triều Nguyễn, cậu bé Nguyễn Quý Tân (1814 – 1858) thông minh đã từng dằn mặt viên quan to nhất tỉnh Hải Dương. Đêm Rằm tháng Tám, tại đường cái của tỉnh Hải Dương, Tân đang theo chúng bạn rước đèn trông giăng (trăng) thì nhà quan đi qua, mấy tên sai nha gặp ai cũng la lối, đánh mắng. Bất bình, em đứng lì giữa đường không tránh, và đợi lính tới thì thản nhiên xưng là học trò vì mải vui không nghênh tiếp kiệu quan. Viên quan thấy cậu khôi ngô nói năng chững chạc, liền bảo: Nếu đúng là học trò thì phải làm một bài thơ nói về buổi tối nay và cây đèn kéo quân, nếu không sẽ bị đánh đòn. Nguyễn Quý Tân bèn ứng khẩu:

Một lũ ăn mày một lũ quan Quanh đi quẩn lại vẫn một đoàn Đến khi dầu hết đèn thôi cháy Chẳng thấy ăn mày chẳng thấy quan.

Thảo luận cho bài: "Đèn kéo quân vui hội đêm Rằm tháng Tám"