Dẻo thơm bánh tày nồng ệp

Tác giả:

Quảng Ninh – nơi nổi tiếng với kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và các khu du lịch tâm linh như Yên Tử, chùa Lôi Âm, đền Cửa Ông… – vốn là điểm đến lý tưởng đối với du khách trong nước và quốc tế. Nhưng sẽ thật đáng tiếc nếu du khách chỉ đến vãn cảnh mà quên không thưởng thức những nét văn hoá ẩm thực độc đáo của vùng đất này. Một trong những món ăn hấp dẫn của ẩm thực xứ này là bánh tày nồng ệp – món bánh truyền thống của người Sán Dìu.

tải xuống (11)

Người Sán Dìu ở Quảng Ninh sinh sống chủ yếu ở thành phố Hạ Long, Cẩm Phả, huyện Vân Đồn… và rải rác nhiều khu vực miền núi phía Bắc. Bên cạnh những đặc sắc khác, văn hóa ẩm thực của người Sán Dìu được yêu thích bởi những món ăn dân dã, nhưng rất dễ ăn và ngon miệng.

Tôi vẫn nhớ như in cảm giác lần đầu tiên thưởng thức bánh tày nồng ệp. Đó là khi còn nhỏ, bà tôi đi ăn cỗ cưới của người Sán Dìu mang phần về cho tôi. Bánh có màu nâu nhạt, hình tròn được bà cắt đều thành những miếng nhỏ hình tam giác. Cắn miếng bánh dẻo dẻo dậy lên mùi bột nếp thơm, mùi gừng và vị ngọt mát thanh dịu theo đầu lưỡi xuống cổ họng ngon đến lạ thường. Cảm giác ấm áp, vui vẻ cùng sự háo hức khi ăn món bánh ấy khó có thể tìm lại được dù sau này tôi có ăn nhiều bánh tày nồng ệp hơn thế. Có lẽ đối với tôi, nó ngon lạ thuờng và khó quên đến vậy vì hương vị bánh được hoà quyện cùng tình cảm trìu mến của người bà đã quá cố dành cho đứa cháu gái nhỏ…

Bánh tày nồng ệp hình tròn mang theo tín ngưỡng thờ cúng trời đất của bà con Sán Dìu. Đây là món ăn truyền thống trong gia đình người Sán Dìu mỗi dịp lễ, tết, cưới hỏi. Người Sán Dìu quan niệm rằng Tết mà không có bánh tày nồng ệp là Tết không to. Do đó, họ làm rất nhiều bánh trong dịp này. Ngày nay, khi mà sức hấp dẫn của bánh tày nồng ệp ngày một lan toả và khiến món bánh này trở nên phổ biến hơn, thì cách làm bánh cũng được phổ biến cho các mẹ, các cô không chỉ là người Sán Dìu. Nhờ thế mà khi đến Quảng Ninh bạn có thể thưởng thức món bánh ở bất kỳ thời điểm nào trong năm.
Bánh tày nồng ệp được làm từ những nguyên liệu đơn giản và rất quen thuộc trong đời sống hằng ngày là gạo nếp, đường phên, lạc, vừng, gừng.

Làm bánh tày nồng ệp khá cầu kỳ, qua nhiều công đoạn. Cô Hoa – người bán bánh ở cổng chợ Hạ Long được 10 năm – chia sẻ cho tôi biết về các công đoạn làm bánh. Để làm bánh tày nồng ệp giờ đa số người ta làm bằng bột nếp chứ không cho 7 phần gạo nếp 3 phần gạo tẻ như trước và dùng đường phên hoặc mật mía. Gạo đem xay mịn, cứ 1kg bột thì dùng nửa kg đường, cạo mỏng, đem đun chảy đường với 1 ít nước gừng giã dập rồi nhào bột với hỗn hợp nước đường gừng. Sau đó nhào bột tới khi thấy bột dẻo quánh không dính tay thì cho bột vào khuôn đã lót sẵn lá chuối dàn đều mỏng tầm 5 phân. Và tiếp tục rắc lạc và vừng rang lên mặt bánh rồi phủ thêm một lớp lá chuối nữa lên trên, sau đó cho bánh vào nồi hấp cách thuỷ. Thời gian hấp bánh khoảng từ 6 tới 8 tiếng, còn với bánh to thì là 12 tiếng. Kinh nghiệm kiểm tra bánh chín là lấy đũa xiên qua thấy bột bánh không dính đũa là đã chín.

Cô Hoa cũng cho biết, công đoạn khó nhất khi làm bánh tày nồng ệp là nhào bột. Khi nhào bột phải thật khoẻ tay, phải cân đong lượng đường và lượng nước cho phù hợp thì bánh mới ngon dẻo, không bị vón cục. Những người mới học làm lần đầu thường khó có thể thành công ngay.

Bánh sau khi nhấc ra khỏi nồi bốc hơi khói nghi ngút thoang thoảng mùi thơm của gừng và đường phên, có màu vàng nâu hoặc nhạt hơn vì màu bánh được quy định bởi lượng đường và nước đường, mặt bánh dính lẫn lạc, vừng trông đẹp mắt.

Tày nồng ệp không phải thức quà cho người “nóng ruột”. Bánh không ăn ngay, mà ngon nhất phải sau đó nửa ngà, đến cả ngày. Vì khi nguội, bánh khô lại, ăn mới đưa miệng mà không ngán. Những ngày đông với tiết trời se lạnh và mưa phùn, ngồi nhâm nhi miếng bánh tày nồng ệp cùng với nước chè xanh thì không còn gì thú hơn. Để đổi vị cũng có thể chiên bánh lên sẽ thấy sự cộng hưởng từ cái giòn giòn của vỏ bánh, cái dẻo quánh của lớp bánh bên trong, hòa cùng vị cay cay của gừng, ngọt thanh dịu của đường phên và chút bùi béo của lạc, vừng.

Nếu có dịp về thăm Quảng Ninh, xin hãy nhớ thưởng thức món bánh tày nồng ệp. Thưởng thức bánh, đắm mình trong thiên nhiên đất trời và trò chuyện với những con người  thân thiện nơi đây, du khách sẽ cảm thấy chốn bồng lai tiên cảnh thật sự hiện hữu quanh mình
.

Thảo luận cho bài: "Dẻo thơm bánh tày nồng ệp"