Độc đáo nghi lễ cúng sức khỏe cho voi của người M’nông, Đắk Lắk

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Nghi lễ cúng sức khỏe cho voi ở buôn Jun, thị trấn Liên Sơn, huyện Lắk (Đắk Lắk) là một nghi lễ truyền thống, được tộc người M’nông nơi đây gìn giữ, lưu truyền hàng ngàn đời nay.

Voi là biểu tưởng sức mạnh trong đời sống của người M’nông.

daklak-cungsuckhoevoi3

 

Đối với đồng bào M’nông, voi là một tài sản quý, là biểu tượng sức mạnh, sự giàu có và tinh thần thượng võ của gia đình, buôn làng. Chính vì vậy, đồng bào M’nông có khá nhiều nghi lễ đối với voi. Một trong số đó có nghi lễ cúng sức khỏe cho voi.

Nghi lễ cúng sức khẻo cho voi được tổ chức hàng năm tại buôn Jun, thị trấn Liên Sơn, huyện Lắk, thời gian tổ chức không cố định, tuỳ thuộc vào công việc, sức khỏe của voi và của chủ voi. Nghi lễ này được cộng đồng cả buôn cùng tham gia, mỗi gia đình đều đóng góp lễ vật như choé rượu, con heo lớn nhỏ tuỳ theo điều kiện. Đặc biệt, khi chủ voi nào tổ chức nghi lễ cúng sức khỏe cho voi của mình thì tất cả các con voi khác trong buôn hoặc một số buôn gần đó cũng được cúng.

Theo truyền thống của M’nông, nghi lễ cúng sức khỏe cho voi được tổ chức trong 3 ngày, có ý nghĩa tưởng nhớ đến tổ tiên, những người có công đối với buôn đã khuất; cầu cho chủ voi và gia đình có sức khẻo dồi dào, mùa màng bội thu, có cuộc sống no đủ để chăm sóc cho đàn voi; cầu cho đàn voi có sức khỏe để phụ giúp đồng bào những công việc nặng như kéo gỗ, vận chuyễn hàng hóa, bắt, thuần dưỡng voi rừng… Và nhất là cầu cho con voi luôn trung thành với chủ, được các vị thần linh cai quản và che chở, như vị thần Yang Tel là vị thần cai quản đất đai, phù hộ cho nương rẫy của chủ voi trong việc chọn rẫy và canh tác sao cho đất đai màu mỡ, hoa màu tốt tươi, mùa màng bội thu, cây cỏ xanh tươi quanh năm đủ thức ăn cho đàn voi, luôn theo dõi đàn voi nhà. Đặc biệt là những con voi mới thuần chủng. DAKLAK-cungsuckhoevoi4

Nghi lễ cúng tổ chức thứ tự, ngày thứ nhất cúng tổ tiên (Trôc băng jang), ngày thứ hai cúng sức khỏe cho chủ nhà (Văt săk gal săk jăn), ngày thứ ba cúng sức khỏe cho voi (Văt yo gal jăn).

Trong lúc đọc lời cúng, thầy cúng dùng vật tế, rượu pha huyết bôi lên đầu từng con voi do nài voi điều khiển đến thứ tư theo độ tuổi của voi (lớn trước, nhỏ sau), ý nghĩa thể hiện sự trung thành giữa voi và người, để các thần linh ngăn cản và chỉ bảo đàn voi không phá hoại mùa màng, hoa màu của con người làm ra. Sau khi nghi thức cúng voi hoàn tất, chủ nhà voi mời tất cả chủ voi, nài voi và tất cả khách đến dự một buổi ăn mừng, mọi người chúc nhau những điều tốt lành cho đến tan buổi tiệc.

Nghi lễ cúng sức khỏe cho voi được người M’nông tổ chức hàng năm, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc; Qua đó, tôn vinh giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Thảo luận cho bài: "Độc đáo nghi lễ cúng sức khỏe cho voi của người M’nông, Đắk Lắk"