Độc đáo phong tục “Trọng vợ” trong Ngày Tết của người Nùng ở Lào Cai

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Trong ba ngày Tết Nguyên đán cổ truyền của dân tộc Nùng (Lào Cai), phụ nữ trong gia đình được nghỉ ngơi, ăn chơi rất thoải mái, rũ bỏ mọi vất vả thường ngày…

Phụ nữ Nùng được nghỉ ngơi, thoải mái vui chơi trong ba ngày Tết

 

0anguoi-din13

Người Nùng Lào Cai phân bố chủ yếu tại ba huyện Mường Khương, Bắc Hà và Si Ma Cai. Mặc dù không thuộc chế độ mẫu hệ, song trong số cộng đồng 54 dân tộc, người Nùng vốn nổi tiếng với tập tục “trọng vợ”, đề cao phụ nữ. Đây là dân tộc có nhiều phong tục tập quán đặc sắc; trong đó, việc tôn vinh người phụ nữ trong ba ngày Tết nguyên đán được coi là nét đẹp văn hóa được bảo tồn và gìn giữ cho đến ngày nay.

Phụ nữ người Nùng từ nhỏ đến tuổi trưởng thành luôn phải làm lụng trên nương rẫy, ruộng đồng để giúp đỡ ông bà, cha mẹ công việc đồng áng, chăn nuôi lợn gà… Khi đi xây dựng gia đình, theo bổn phận làm dâu, ngoài công việc lao động sản xuất đồng áng còn phải gánh vác nội trợ gia đình, nuôi dạy, bảo ban con cái.

Thời gian ăn tết của người Nùng diễn ra tương đối dài từ ngày 28 tháng Chạp cho đến hết rằm tháng Giêng. Việc chuẩn bị phải được tiến hành trước đó nhiều ngày. Đặc biệt trong những ngày 29, 30 Tết người phụ nữ tất bật và vất vả nhất. Ngoài sửa sang bàn thờ, dán giấy đỏ, dọn dẹp nhà cửa sân vườn, lo thức ăn cho gia súc, gia cầm, từ ngày 29 đã phải gói bánh chưng, ngâm gạo giã bánh dày, nấu xôi, chuẩn bị thực phẩm ngày tết… Để ghi nhận công lao “một nắng hai sương” của người phụ nữ trong gia đình suốt một năm, các bậc tổ tiên khi xưa của người Nùng đã hình thành phong tục “biến phụ nữ thành bà hoàng ăn chơi suốt ba ngày tết trọng đại của dân tộc”.

Theo đó, kể từ khi bắt đầu đón giao thừa cho đến hết ngày mồng 3 Tết, mọi công việc nội trợ, bếp núc lợn gà… đều chuyển giao cho người đàn ông thực hiện. Trong ngày Tết cổ truyền, người Nùng có phong tục làm mâm lễ cúng gia tiên sáng mồng một, cúng thổ địa sáng mồng hai và sáng mồng ba hóa vàng tiễn các ông tổ bà tiên trở về nơi ở. Các buổi sáng làm lễ đều phải thức dậy từ rất sớm, trước khi trời sáng. Mặc dù công việc bếp núc vất vả nhưng người cha, người chồng, người con trai đều tự giác làm việc, người nào việc ấy để cho các bà mẹ, người vợ, người con gái được ngủ.

Khi làm mâm cúng (mổ gà, nấu cơm và chế biến các loại thức ăn…) cũng đều làm rất nhẹ nhàng, khe khẽ tránh động đến giấc ngủ các “bà hoàng”. Khi làm lễ cúng xong thì đun nước nóng, pha nước vào chậu rửa mặt (hoặc rửa chân) mời họ dậy đánh răng, rửa mặt, mặc quần áo mới ngồi vào mâm cỗ đã được dọn sẵn. Trong lúc ăn, kể cả có khách người phụ nữ cũng chỉ phải rót nước, rượu và gắp thức ăn mời, không phải phục vụ đứng dậy bưng bê.

Sau khi ăn uống xong, người phụ nữ diện quần áo mới đi chơi thỏa thích, khi nào đến bữa người đàn ông đều tự nấu cơm rồi chờ họ về dùng bữa. Sau đó, đun nước nóng cho các bà mẹ, bà vợ, con gái (cháu gái) rửa chân tay trước khi đi ngủ. Tất cả các loại gia súc, gia cầm (trâu, ngựa, lợn, gà..) trong ba ngày tết đều do “nửa kia” đảm nhiệm hoàn toàn. Có thể nói trong ba ngày tết nguyên đán cổ truyền, phụ nữ trong gia đình được nghỉ ngơi, ăn chơi rất thoải mái, rũ bỏ mọi vất vả thường ngày.

Thảo luận cho bài: "Độc đáo phong tục “Trọng vợ” trong Ngày Tết của người Nùng ở Lào Cai"