Độc đáo tục bói chén đặt tên trẻ của người Kháng, Lai Châu

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Người Kháng ở Lai Châu có phong tục rất độc đáo đó là “bói chén” để đặt tên cho con em mình.-

Việc đặt tên rất quan trọng vì mỗi cái tên gắn chặt với mỗi con người suốt đời. Có thể căn cứ vào đặc điểm, giới tính, hoàn cảnh gia đình, dòng họ, quê hương, xã hội và cả ước vọng của người đặt tên gửi gắm vào cái tên nào đó. Bởi vậy ở mỗi dân tộc đều có phong tục đặt tên cho trẻ rất độc đáo… Dân tộc kháng dùng tục bói chén để đặt tên cho đứa trẻ.

 

DCC_1431570248

Ngay khi gia đình có đứa trẻ chào đời, các thành viên trong gia đình người Kháng đã lo cho chuẩn bị cho nghi lễ đặt tên. Hôm tiến hành nghi lễ, các thành viên trong gia đình đã phải hoàn tất mâm cúng các ma nhà “Mà ngạt nha” để người ông cúng báo cho tổ tiên.

Mâm cúng các ma nhà được đặt trước bàn thờ gia tiên gồm: một đôi gà trống mái (khoảng 2 kg) luộc chín để nguyên con, không chặt, kèm theo đầy đủ tiết và các bộ phận nội tạng; một con lợn luộc (khoảng 20 kg) cũng để nguyên con, hai quả trứng luộc để nguyên không bóc vỏ, một bát cơm, hai nén hương; hai chén rượu, một đĩa muối ớt, hai cái bát, hai đôi đũa, hai cái thìa, bát canh… Tất cả các đồ cúng này không được đựng vào bát đĩa mà phải sắp lên một tàu lá chuối tươi.

Khi mâm cúng tổ tiên được chuẩn bị, người ông đứa trẻ tiến hành cúng báo tổ tiên với những lời chân thành, giản dị: “Ơ! Mà ngạt nha! Hôm nay, gia đình có mâm cơm, có lợn, có gà, có rượu…dâng cúng lên. Mà ngạt nha đi chơi hãy về, có bận gì thì xin gác lại. Xin Mà ngạt nha hãy về đây mà ăn thịt, uống rượu, về đây mà nghe lời khấn của gia đình …Ờ! gia đình hiện nay nhờ có Mà ngặt nha phù hộ nên đã được một bé trai (hoặc bé gái) khỏe mạnh. Gia đình đã có thêm một thành viên mới, nhau thai đã được treo ở cây to ven rừng. Nay gia chủ có lòng thành dâng lên. Lễ không nhiều, rượu thì nhạt mong Mà ngạt nha đừng giận, đừng phiền. Xin Mà ngạt nha hãy uống cho say, hãy ăn cho đủ…Nay gia đình muốn đặt tên cho đứa trẻ, muốn đứa trẻ lớn nhanh như câu tre vầu, dễ nuôi, không được cho nó ốm… Nay xin Mà ngặt nha chứng giám, mách bảo cho gia đình một cái tên đúng để đặt cho đứa trẻ…”.

Sau nghi lễ cúng báo tổ tiên và các ma nhà kết thúc, anh em trong gia đình dòng họ cũng như cộng đồng dân bản sẽ biếu quà mừng cho gia đình và cho đứa bé. Thông thường thì người mang theo chai rượu, người mang theo bát gạo, người mang theo gà, người mang theo đùi lợn… đến vừa để làm quà mừng vừa để giúp mẹ đứa bé có thức ăn nuôi con.

Trong khi mọi người biếu quà, những mâm rượu thịt cũng được chủ nhà bày ra dọc gian nhà mời mọi người ngồi vào chúc mừng gia đình, nghi lễ “bói chén” tìm tên cho đứa trẻ bắt đầu. Nghi lễ này chỉ dành cho những người nam giới, có vai vế từ cao xuống thấp.

Người đầu tiên được vinh dự tung và bói chén là người đàn ông cao tuổi hoặc có vai vế cao nhất bên họ nhà ngoại, tiếp đến là người đàn ông cao tuổi hoặc có vai về cao nhất bên họ nhà nội và lần lượt đến những người khác cho đến khi tìm được tên cho đứa trẻ. Người được giao trọng trách “bói chén” sẽ phải nghĩ sẵn ra một cái tên phù hợp và nói ra cho mọi người cùng biết rồi sẽ bói xem tên ấy liệu có phù hợp không.

Thảo luận cho bài: "Độc đáo tục bói chén đặt tên trẻ của người Kháng, Lai Châu"