Làng Việt Một Thời Để Nhớ

Tác giả:

Hầu như người Việt Nam nào cũng đều có những cảm xúc về làng. Có những cảm xúc rõ rệt, nhưng cũng có những cảm xúc mơ hồ khiến người ta suốt đời gắn bó với quê hương. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử cho đến ngày nay làng vẫn tồn tại như một đơn vị hành chính, là một yếu tố khá bền vững trong kết cấu xã hội Việt.

Tôi nhớ cái cảm giác được vây bọc trong các luỹ tre làng. Màu xanh mướt của tre có lúc xòa mát khoảng trời trên đầu. Trên đường làng, lúc gió nhiều, những chiếc lá tre rụng xuống quấn chân người đi. Lũ trẻ ùa ra con đường làng sau giờ học đánh đáo, chơi khăng. Chúng xúm quanh ông già nặn tò he, vừa nghe ông kể chuyện cổ tích vừa ngắm nhìn những cục bột gạo nhuộm màu dưới bàn tay ông trở thành những con giống gà lợn, chó, mèo vô cùng sinh động… Những cuộc vui chơi bất tận trong cái không gian yên tĩnh đó thường để lại dấu ấn rất sâu của tuổi thơ.

lang-que-viet-nam1Các con đường làng cũng nối nhau truyền từ đời này sang đời khác. Đường không rộng quá nhưng cũng không quá nhỏ, những chiếc xe bò, xe trâu có thể thoải mái đi lại. Đường làng là trục chính, nhưng khi cần có thể đi tắt qua nhà nhau mà không e ngại. Có nhiều nơi ra tục lệ là mỗi đôi vợ chồng trẻ mới cưới góp cho làng một mét đường lát gạch. Dần dần những con đường làng lát gạch nối liền các ngách, các nhà. Người nhà quê sống chân tình, thân thiện, luôn sẵn sàng cùng nhau chia xẻ buồn vui trong cuộc sống “tối lửa tắt đèn có nhau”.Mỗi làng đều có những ngày đáng nhớ. Việc làng thì nhiều không kể xiết. Cộng đồng xúm vào lo toan, hình thành nên thói quen chung, tập quán chung, khiến ai cũng thuộc nằm lòng lề thói, quy tắc của làng, không muốn vi phạm, sợ mang tiếng xấu. Có kẻ trộm, kẻ cướp thì chỉ cần hô lên một tiếng là cả làng thức dậy.

Làng cũng liên quan tới cả hệ thống ao chuôm, hệ thống giếng nước, cần cho các vườn cây nhỏ, cho sinh hoạt của đời sống hàng ngày. Những vườn cây của các gia đình bao giờ cũng là nơi hấp dẫn với lũ trẻ. Vườn nào cũng riêng tư đấy, mà cũng có nét chung. Trong vườn ngoài gà, vịt… nuôi lấy thịt, thường thả rông, còn có thêm những bụi chuối, cây ổi, cây cam, cây nhãn… hình thành một loại vườn cây đa dạng, cây lưu niên bên cạnh vườn rau quả để tự cấp, tự túc cho các bữa ăn gia đình, khi cần có củ tỏi, quả ớt, vài lá rau thơm cũng có thể có ngay.

Trong những câu ca dao Việt Nam, những câu đẹp nhất cũng là những câu về làng. Cây đa, bến nước, sân đình… là nơi hò hẹn, trao duyên, là nơi tâm tưởng người Việt sống với tầng thức văn hoá lúa nước.

Những con đường phủ rơm vàng, những cổng làng như con mắt nhìn theo tiễn người đi xa, như tấm lòng rộng mở đón người về đã làm xúc động biết bao nhiêu người Việt trên khắp thế giới. Có một hoạ sĩ Hà Nội quá yêu mến hình ảnh của làng quê đã đi chụp ảnh hàng ngàn cái cổng làng để làm một bộ sưu tập nhìn khá hấp dẫn.

Có một điều rất thú vị với ai đã từng đặt chân đến Hà Nội, đó là ngay ở Thủ đô cũng có làng. Làng hoa như Nghi Tàm, Nhật Tân đã đi vào sử sách thì ai cũng biết, nhưng ngay giữa lòng Thủ đô, bên những khu phố sầm uất nhất cũng ẩn khuất bóng làng. Trong một phố cổ Hà Nội, giữa trung tâm Thủ đô, có xóm Hạ Hồi. Không ồn ào, tĩnh lặng, là một ngõ nhỏ, vừa đủ đi, hết sức ấm cúng. Bạn có thể rẽ vào một quán ăn như quán nhà số 4 Hạ Hồi và thưởng thức phong vị của một bữa ăn quê. Quán cũng gợi nhớ cho ta hình ảnh của làng, với các món ăn Việt, với sự cẩn trọng quý khách của  những cư dân trong một xóm thuộc vào loại cổ của thành phố. Vẻ đẹp tạo hình của một lối ngõ, nhất là trong tiết trời mùa Thu bất giác làm ta thấy nhớ quê.

Thảo luận cho bài: "Làng Việt Một Thời Để Nhớ"