Lễ cấp sắc của người Dao Tiền, Cao Bằng

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Lễ cấp sắc là tập tục truyền thống, là một nghi lễ quan trọng của một đời người nam giới trong cộng đồng người Dao Tiền ở Cao Bằng, điều này đã trở thành một nguyên tắc tất yếu không thể không trải qua.

[23/11/2013 21:24:10] L? c?p s?c là m?t nghi l? c?a dân t?c Dao vùng Tây B?c. Chàng trai sau khi th? l? ð? ðý?c coi nhý m?t ngý?i ðàn ông trý?ng thành hoàn toàn v? th? ch?t c?ng nhý tâm linh. Ngày hành l? c?p s?c thý?ng ðý?c ti?n hành vào nh?ng tháng cu?i nãm. Nghi l? c?p s?c c?a ngý?i Dao có nhi?u b?c: B?c ð?u tiên, h? ðý?c c?p 3 ðèn và 36 binh m?; B?c 2 ðý?c c?p 7 ðèn và 72 binh m? và b?c cu?i cùng là 12 ðèn và 120 binh m?. Thý?ng m?t l? c?p s?c 3 ðèn th? c?n 3 th?y, 7 ðèn th? 7 th?y. Ông th?y c? g?i là "chí ch?u sai" ho?c "cô tàn sai"; các th?y ph? g?m: d?n chái, t?nh m?nh, pá t?n, tông tàn. Ði?u quan tr?ng nh?t trong các bu?i l? này là c?p pháp danh cho ngý?i th? l?. Ngý?i th? l? l?y v?t áo ð? h?ng g?o t? th?y c? và cha ð?, sau ðó quan sát và h?c m?t s? ði?u múa t? các th?y. K?t thúc nghi l?, các th?y múa ð? dâng rý?u, l? v?t t? õn th?n linh. Trong ?nh: Các nghi l? trong l? c?p s?c ngý?i Dao. ?nh: Minh Ð?c - TTXVN

Người được cấp sắc ngồi trên chiếc ghế nhỏ đặt trước bàn thờ tổ tiên và hai đàn cúng.

Đối với người Dao Tiền, ngoài dấu hiệu về tâm, sinh lý, họ có một dấu hiệu rất đặc biệt để đánh dấu sự trưởng thành của các chàng trai – đó là lễ cấp sắc. Người Dao quan niệm, chỉ có những người con trai đã qua lễ cấp sắc mới được coi là người lớn. Người đàn ông nào chưa qua lễ cấp sắc bị coi là trẻ con mặc dù người đó đã lớn tuổi. Người đàn bà nào lấy chồng chưa qua lễ cấp sắc không khác nào lấy trẻ con. Người con trai qua lễ cấp sắc mới có tâm, có đức, biết phân biệt phải trái, mới có đủ tư cách tiên ở thế giới bên kia.

Cấp sắc của người Dao Tiền có nhiều cấp bậc: bậc đầu tiên là 3 đèn, bậc thứ hai được cấp 7 đèn, tham gia buổi lễ có rất nhiều thầy cúng, thầy cả và thầy hai giữ vai trò chính, thầy cả gọi là “Chềnh mềnh say”, thầy hai gọi là “Chì chiều say”, người được cấp sắc gọi là “con hương”.

Các nghi thức làm lễ cấp sắc được tổ chức như sau:

Việc đầu tiên của buổi lễ là sửa soạn đồ dâng lên bàn thờ tổ tiên bữa cơm chay gồm có bát cơm, bát rau xanh, rượu. Trên bàn thờ được treo hai bộ tranh lớn gọi là Tam thanh lớn và Tam thanh nhỏ vẽ hình ảnh các vị thần thánh. Tiếp đó là các thầy ngồi trước bàn thờ đại đường cúng mời tổ tiên, Bàn Vương, thần thánh, thổ công, táo quân về dự lễ để chứng giám, phù hộ và công nhận người trong họ tộc trưởng thành được phép nhận tên âm.

Sau lễ thỉnh cầu, gia đình mời anh em, họ hàng và những người biết múa để múa những bài về tổ tiên gọi là “laap miến”. Trong khi múa, tiếng chiêng tiếng trống vang lên tạo nên không khí tưng bừng như ngày hội xuân. Đây là phần hấp dẫn được mọi người ưa thích, bất kể ai cũng có thể tham gia, thể hiện được vai trò văn hóa văn nghệ trong lễ cấp sắc và lễ cấp sắc bắt đầu.

Tiếng chiêng tiếng trống vang lên tạo nên không khí tưng bừng cho buổi lễ. Ảnh: minh họa

Hai tay giữ cây đèn được làm bằng thân cây tre hoặc nứa gắn trên các giá đỡ, thầy cả và thầy hai bắt đầu làm phép rồi đặt một đèn lên đỉnh đầu, đèn hai, đèn ba đặt lên vai con hương. Trong phần này, con hương được thầy đọc cho: mười độ, mười điều kiêng cấm, mười lời nguyện, mười lời thề, có ý nghĩa giáo dục hướng người đó làm điều hay lẽ phải, ngay thẳng, dũng cảm, không mê sắc, không vụ lợi, sẵn sàng giúp đỡ người khác.

Con hương được thầy đọc những điều có ý nghĩa giáo dục hướng người đó làm điều hay lẽ phải. Ảnh: Internet

Sau đó là lễ đặt tên, nghi lễ này được xem như lễ khai sinh để con hương nhận lấy tên do thần thánh ban định, nó là điều kiện để người đó được nói chuyện với thần thánh, được đứng vào hàng ngũ những người quan trọng trong họ tộc, có trách nhiệm trong việc thờ cúng tổ tiên.Kết thúc buổi lễ, hai con lợn tế thần được gia chủ chia lộc cho tất cả các thành viên đến dự. Người được cấp sắc được coi là người trưởng thành, có vị thế trong xã hội, đủ tư cách tham gia vào thực hiện các công việc như làm quan làng, đốt lửa vào nhà mới, khấn tổ tiên, được thánh thần công nhận, được cấp âm binh.

Thảo luận cho bài: "Lễ cấp sắc của người Dao Tiền, Cao Bằng"