Lên chùa rằm tháng Bảy

Tác giả:

Để phân biệt thời khắc giao mùa, người xưa phân chia một năm làm 24 tiết gọi là “Nhị thập tứ khí”. Có những tiết khí là cơ hội cho những ngày Lễ, hay có khi được gọi hẳn là ngày Tết. Mỗi Tết, mỗi Lễ có một nguồn gốc riêng và Lễ, Tết nào cũng đánh dấu một sự kiện trong đời sống sinh hoạt của dân tộc Việt Nam.

Ngày rằm tháng Bảy âm lịch cũng được gọi là một ngày Tết. Tết trùng thập, Tết của chủng loại chúng sinh, Tết của các âm hồn bơ vơ, đau khổ. Ngay từ cuối tháng Sáu âm lịch, hàng hoá phục vụ cho Tết trùng thập đã thấy chất ngần ngật các cửa hiệu. Toàn là vàng, là mã. Tục đốt mã là do Trung Quốc truyền sang.Nguyên từ đời xưa, người ta thường dùng bạch ngọc để cúng tế. Đời sau, bạch ngọc hiếm và đắt, người ta bèn dùng tiền để thay thế. Nhưng tiền cúng xong lại phải bỏ đi cũng rất lãng phí. Đến thời nhà Đường, vua Huyền Tôn ra lệnh dùng giấy thay cho tiền thật, những thoi vàng, thoi bạc làm bằng giấy thay cho vàng và bạc thật. Đời vua Đường Thế Tôn, quan Tư tế sứ chuyên lo việc tế tự là Vương Dữ lại ra thêm một sáng kiến là cúng toàn tiền giấy rồi đốt đi. Đến thời Ngũ Đại, người ta còn cúng thêm cả quần áo mũ mãng, đồ dùng cá nhân phất toàn bằng tre, giấy, xong rồi đốt phải kỳ hết người dưới âm mới nhận đủ. Mua trước loại lễ vật này cũng chẳng rẻ hơn lúc kíp ngày là bao nhiêu, nhưng để khỏi quên, nhà ai cũng cứ mua dần, Tết đến mà còn thiếu một cái gì đó, phải tội.

Theo tín ngưỡng, người Việt coi ngày rằm tháng Bảy là ngày Xá tội Vong nhân. Nghĩa là bao nhiêu tội nhân ở dưới âm phủ đều được tha tội một ngày hôm ấy. Vì vậy, trên dương thế, mọi gia đình đều làm cỗ bàn cúng Gia tiên, đốt vàng mã mong rằng vong hồn tổ tiên được một ngày về cõi trần hưởng lễ của con cháu. Những gia đình có người mới mất cũng nhân dịp này mời tăng ni tới làm cỗ chay tụng kinh cho vong hồn mát mẻ.

anh_1_186

Cỗ cúng cũng phải đủ mặn đủ nhạt, đủ cơm, đủ canh. Tuy nhiên linh hồn của buổi lễ là mâm cúng cháo. Trẻ nhỏ nhớ nhất chi tiết này trong buổi lễ bởi các lễ vật toàn là các thức ngày thường bói không ra nhiều đến thế. Mâm cỗ cúng phải bày trước cửa nhà. Đồ lễ thì đặt trên cái mẹt. Nghèo mấy cũng phải có một nồi cháo hoa. Thứ cháo nấu bằng gạo tẻ, lúc nấu không được đụng đũa. Cơm nắm thành những nắm nhỏ, sắn khoai luộc cắt làm đôi làm ba, mía đẵn ra từng khúc, vài hạt lạc, hạt mít luộc, bỏng gạo, hoa quả đủ loại đương mùa, bánh kẹo, trầu cau, đôi khi có nhà còn cúng cả xôi chè. Nhiều nhất vẫn là vàng hương, đồ mã. Đồ mã thường là quần áo được cắt ra từ các loại giấy màu xanh đỏ tím vàng thành từng xấp. Không cần số đo, cũng không nhất thiết phải y như thật, người ta tin rằng các lễ vật này khi gửi được xuống cõi âm, các vong hồn sẽ có cách mặc chúng.

Hiện nay, người ta còn làm đủ mọi thứ vật dụng như xe máy, ô tô, nhà tầng, tivi, tủ lạnh… để gửi cho người cõi âm. Mọi người lúc cúng vái đều tin rằng linh hồn những người chết đường, chết chợ, những cô nhi yểu vong… tóm lại là những vong hồn quanh năm không được ai cúng giỗ sẽ cùng tới vui hưởng trong ngày xá tội vong nhân này.

Thảo luận cho bài: "Lên chùa rằm tháng Bảy"