Mưa Huế

Tác giả:

Thương về hơn 400 người con của Huế đã chết trong cơn lũ lụt tháng 11 năm Kỹ Mão 1999 .
Tạp ghi thương tặng Tà Áo Xanh

Nói đến Huế nhiều người nghĩ đến mưa. Mưa Huế buồn, dai dẳng và lạnh lắm.
Thường thì trăng ở Huế rất sáng đêm 16/8, tức ngay sau đêm Trung Thu. Đó là dấu hiệu cho biết mưa nguồn, mưa lũ đã bắt đầu về với Huế.  Đến tháng Chín thì Huế mưa “vuốt mặt không kịp, cất mặt không lên”, “tối con mắt, tắt đĩa dầu” .

Tháng Chín, tháng Mười ai cười mang tơi (1)  mà người Huế gọi một cách rất tượng hình là “mưa lụt”.

Cao điểm của “mưa lụt” xảy ra vào tháng Chín. Gần như năm nào cũng xảy ra đến nỗi người dân quê Huế dám quả quyết:

Tới ngày trùng cửu không mưa
Cha con làm ruộng bán cày bừa mà ăn!

Có năm cơn mưa lũ ở Huế kéo dài đến cuối tháng Mười rồi “bà trời Huế “ bắt đầu ra tay:

Ông tha mà Bà chẳng tha
Bà làm cái lụt hăm ba tháng mười

Nhưng . . . lụt hăm ba tháng mười là lụt nhẹ nhất trong năm vì bà trời Huế “giơ cao đánh khẽ”. Tuy cũng có mưa nguồn và nước lũ nhưng không có cuồng lưu mà chỉ là mưa trên đồng vắng hay những dòng nước bạc uốn lượn dưới chân cầu Trường Tiền. Những năm ông không tha thì Huế lụt lớn.

Sau mùa thu mưa Ngâu và mưa lụt, Huế vào đông. Mùa đông ở Huế lạnh lắm, lạnh từ trong ruột lạnh ra, lạnh từ ngoài da lạnh vào cho nên mới có câu ca dao:

Tháng Ba mụ tra (2) cũng tốt
Tháng Mười Một con gái tốt cũng hư

Có những năm mưa to, gió lớn kéo dài lê thê đến nỗi cá voi ngoài biển khơi bị chết, xác trôi giạt vào bờ. Dân Huế ở ven biển sống bằng nghề đánh cá tổ chức làm đám, chôn cất cẩn thận, thờ cúng các “ôn, bà” cá voi trọng thể vì họ xem đó là những vị thần thường phù hộ và che chở họ khi họ ra ngoài khơi đánh cá. “Ôn” bị chết nên mới gọi là “ôn lụy”. Vì vậy, mỗi khi mưa to gió lớn kéo dài hàng tuần hoặc có khi cả tháng, người Huế thường nói “mưa như Ôn lụy, Bà lụy”.

Đó là những gì mà người dân Huế trên mảnh đất nghèo đói gánh chịu hàng năm. Vì xảy ra thường xuyên nên sự bất hạnh của người dân Huế đã được đưa vào những câu ca dao bình dị mà trong đó không có một lời than trách như sẵn sàng chấp nhận tai ương sẽ phải đến với mình.

Tai ương đến thường lắm. Đó là cơn lụt năm Giáp Thìn 1904, 1964, cơn lũ lụt năm Kỹ Mão 1999.

Biển Nhớ
30/5/2002

(1) Áo tơi: một loại áo mưa của dân nghèo ở Huế
(2) tra: thổ ngữ Huế, ý nói “già”.

a

Thảo luận cho bài: "Mưa Huế"