Năm Giáp Dần (1854) các lộ giặc dã nổi lên, Hà Nội bị hại rất nhiều; năm nay bị lụt lớn ở các tỉnh, ngưỡng mong bề trên có phương cách nào trừ được nạn sâu keo…

Tác giả:

Binh tiền thuỷ hậu tuế tương giao,
Địa thị Tần Trung cựu lạc giao.
Lạo tận khước phùng đông bất vũ,
Cơ lai hoàn khủng đạo như mao.
Bất tri hà xứ kham di túc,
Tằng kiếm tề dân dĩ mại đao.
Thiên địa khởi vô khuynh phủ nhật,
Chiếu thư tần hạ sứ quân lao.

Dịch nghĩa

Trước thì loạn lạc sau thì nước lũ,
Quanh năm kế tiếp nhau, đất này giống như ở Tần Trung xưa yên vui có đàn tế trời
Hết lụt lội lại gặp suốt mùa đông không có mưa,
Nạn đói đến, trộm cướp khủng khiếp trở lại khắp nơi.
Không biết có nơi nào chịu được nạn thóc cao gạo kém,
Từng thấy người dân nghèo đã phải bán cả liềm hái.
Trời đất há chẳng có ngày không nghiêng ngả,
Chiếu thu luôn gửi xuống khiến nhà vua phải vất vả.

 
Tiêu đề bài thơ quá dài, dưới đây là tên đầy đủ: “Giáp Dần chư lộ phỉ khởi, Hà Nội thụ hại tối thậm; kim niên đại thuỷ diệc thậm ư lân tỉnh, ngưỡng mông ân chẩn xuất cách quyên xá nại; tự động lai tường lưỡng lai niên hạ hoà dĩ nan hữu vọng nhị chư tỉnh mễ lạp diệc nhất luật thắng quý; nhân niệm bất hạnh hữu phương hà thử ách vận vị tiêu khái nhiên hữu tác” 甲寅諸路匪起,河內受害最甚;今年大水亦甚於鄰省,仰蒙恩軫出格蠲赦奈;自冬來薔兩來年夏禾已難有望而諸省米粒亦一律勝貴;因念不幸有方何此厄運未消慨然有作 (Năm Giáp Dần (1854) các lộ giặc dã nổi lên, Hà Nội bị hại rất nhiều; năm nay bị lụt lớn ở các tỉnh, ngưỡng mong bề trên có phương cách nào trừ được nạn sâu keo; từ mùa đông đến nay sâu bệnh hai lần, lúa mùa hè thất bát đã khó trông mong mà các tỉnh cũng nhất loạt thóc cao gạo kém; nhân nghĩ việc không may, chưa có phương kế nào tiêu trừ được vận hạn, buồn bực làm bài thơ này).

Nguồn: Tuyển tập văn thơ Phương Đình Nguyễn Văn Siêu (tập 4), NXB Hà Nội, 2010

Thảo luận cho bài: "Năm Giáp Dần (1854) các lộ giặc dã nổi lên, Hà Nội bị hại rất nhiều; năm nay bị lụt lớn ở các tỉnh, ngưỡng mong bề trên có phương cách nào trừ được nạn sâu keo…"