Những nghi lễ trong đám cưới truyền thống của người Dao Thanh Y, Quảng Ninh

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Trong số các phong tục gắn với chu kỳ đời người vẫn được duy trì và bảo tồn từ đời này sang đời khác đã trở thành dấu ấn trong tiềm thức, là nét đẹp văn hóa tinh thần của Dao Thanh Y, đó là nghi lễ cưới.

quangninh-cogai3

Là một xã trung du miền núi của tỉnh Quảng Ninh, Bằng Cả có 5 dân tộc anh em cùng sinh sống. Trong đó, người Dao Thanh Y chiếm trên 97%. Những giá trị văn hóa phi vật thể và vật thể của người Dao Thanh Y nơi đây đã được phục dựng và được biết đến như: Hội làng, lễ cấp sắc, hát giao duyên, cách chế biến rượu bâu, các trò chơi dân gian truyền thống, nhà ở truyền thống… và phong tục cưới hỏi.

Trước khi tổ chức hôn nhân, trai gái có được một thời gian tìm hiểu nhau, thông qua gia đình tiến hành chính thức các ghi lễ sau:

Lễ dạm ngõ: Với tính chất một nghi lễ mở đầu, nhà trai đặt cho nhà gái bằng một đôi đồng xu (tiền cổ) làm dấu hiệu thay lời mở đầu câu chuyện. Nếu nhà gái nhận đôi đồng xu ấy thì nhà gái viết họ tên tuổi của cô gái vào tờ giấy đỏ đưa cho bên nhà trai mang về so tuổi. Nếu so tuổi, đôi nam nữ hợp nhau thì nhà trai sẽ tiến hành lễ hỏi.

Lễ hỏi được thực hiện bằng nghi thức bên nhà trai đưa cho bên nhà gái bảy đôi đồng xu (tiền cổ) làm tín hiệu thông báo tuổi của đôi trai gái đã hợp nhau. Những đôi đồng xu đó được đặt tại nhà gái để chờ sự quyết định của người con gái. Nếu đặt được một thời gian mà cô gái không trả lại có nghĩa là cô đã thuận tình để bên nhà trai có điều kiện tiếp tục lễ làm sách đỏ.

Lễ làm sách đỏ rất quan trọng, nó có ý nghĩa như một giai đoạn bản lề để đi đến sự quyết định cuối cùng của việc thành hôn. Nó vừa nói lên bước đầu sự công nhận của cộng đồng, vừa đặt ra những điều kiện đòi hỏi phải đồng thuận và nhân nhượng nhau, vừa thể hiện như cuộc vui của họ nhà gái. Họ nhà trai mang một đôi gà đến nhà ông mối là hàng xóm của cô gái để chuẩn bị sắp lễ. Vào lúc 6 giờ tối, họ đội lễ sang nhà gái và làm các lễ: Xem chân gà để chứng kiến sự hạnh phúc đã được định của đôi lứa; làm sách đỏ như một hôn thư được cộng đồng phê chuẩn để quyết định ngày cưới chính thức. Cuối cùng, hai bên gia đình giao ước và quyết định ngày cưới.

Lễ cưới là nghi lễ cuối cùng và nhiều nghi thức nhất, trang trọng nhất và hoan hỉ nhất của toàn bộ cuộc thành hôn. Nghi lễ được tiến hành trong thời gian từ tối hôm trước đến hết ngày hôm sau, liên tiếp từ nhà gái sang nhà trai, bao gồm rất nhiều nghi thức như: Hát đối đáp giữa đoàn đón dâu nhà trai với nhà gái, lễ xe tơ, lễ “cắp púi” (tiếp nhận lễ vật do nhà trai mang đến), nghi thức níu giữ cô dâu…

QUANGNINH-damcuoi Đoàn rước đưa cô dâu đi, khi về đến gần nhà trai, bên nhà trai cho đốt một đống lửa ở đầu làng (nếu nhà cô dâu ở làng) để đón. Trước khi vào nhà phải qua một nghi thức “nám man” (cải sát), tức là phải bước qua một dải dây lưng do ông “chánh thinh” chăng ở cửa ra vào, với dụng ý là để ngăn chặn những điều xấu lẻn theo cô dâu vào nhà. Sau đó cả cô dâu, chú rể đứng lên chiếc chiếu, cũng đồng nghĩa là nghi lễ kết duyên bắt đầu. Đây là một nghi lễ quan trọng nhất trong đám cưới của người Dao Thanh Y, có ý nghĩa quyết định việc cô dâu chính thức kết duyên cùng người chồng của mình.

Thảo luận cho bài: "Những nghi lễ trong đám cưới truyền thống của người Dao Thanh Y, Quảng Ninh"