PHỞ: Nguồn gốc chữ PHỞ

Tác giả:

TTT
Năm 1970, nhóm Lê Văn Đức xuất bản bộ Việt Nam tự Điển (2 tập, Khai Trí, Sài Gòn) trong đó từ PHỞ được giải thích như sau:

Phở – Món ăn bằng bột gạo tráng mỏng, hấp chín, xắt thành sợi nấu với thịt bò (do tiếng Hoa “ngầu dục phảnh” tức “ngưu nhục phấn” mà ra)

Phấn trong ngưu nhục phấn quả co nghĩa là “bột gạo, phấn gạo” (Thiều Chửu, Hán Việt tự điển, Đuốc Tuệ, Hà Nội, 1942, trang 473). Chỉ có thể Chấp nhận giải thích của VN tự Điển trong điều kiện tái lập được con đường chuyển hoá ngữ âm từ phảnh/phấn sang phở. Đáng chú ý là trong tiếng Việt có hàng loạt từ láy với phần vần và thanh điệu thiết lập theo mô thức – ơn – ơ, sắc – hỏị Ví như hớn hở, phớn phở, phởn phơ, sởn sơ… Phải chăng mô thức này đã it’ nhiều cho phép sự chuyển đổi ngữ âm phấn – phở ? Nếu thế, có thể không cần đi xa hơn, liên hệ đến ngầu dục phảnh vốn là phát âm theo tiếng Quảng Đông của ngưu nhục phấn, mà chỉ dừng lại ở từ Hán – Việt phấn để giải thích ngữ nguyên của từ phở.

Dẫu sao, “Phải chăng từ phở có gốc ơ từ Hán – Việt phấn ? “ vẫn chỉ là một giả thuyết, và “PHỞ, món ăn truyền thống Việt Nam có mặt ở VN từ khi nào và tại sao các tự điển ở nửa cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 đều không ghi lại mục từ này ?” cũng vẫn là nghi vấn cần lời giải đáp.

**********************************

anmomad góp ý:

Tôi có đọc thấy chuyện rằng:

— Một bà ngươi Việt , lấy chồng Pháp , đã bào chế ra món này. Dạo ấy, không biết vì sao mà Ông Tây nhớ cái món thịt bò beefsteak. Và ông lại xấu chứng đói .

— Bà vợ mua thịt bò về, thái mỏng, chắc là mong cho nó chín thật mau. Lấy bánh đa, nhúng nước, thái thành sợi nhỏ. Và gia vị là lá hành lá ngò, lá húng quế…(cây nhà lá vườn).

— Đun nước sôi trong cái nồi (Potte), với lửa rơm (feu), hoả hào hoả đế. Ông Tây đứng ngắm, bảo :
” POT-(T)-AU-FEU (pót – tô – phở)

Bấy giờ bà đang bỏ bánh và thịt vào một cái Tô, và đổ nước sôi vạo Bà nghĩ rằng Ông chồng phụ đề Việt ngữ để nịnh đầm, và hẳn ông gọi đó là TÔ PHỞ.

Từ đó, bà rút kinh nghiệm: Nấu xương bò làm nước xúp, và thêm thắt gia vị, đổi các món thịt bò mua rẻ, mua mắc…như là tái, nạm, gầu, gân… nước béo.

Bà vợ Việt, lấy ông Tây kiều… trở thành Thuỷ tổ nghề bán phở…

Thảo luận cho bài: "PHỞ: Nguồn gốc chữ PHỞ"