Tháng Giêng, đi lễ Bà Chúa Kho

Tác giả:

Ngày khai hội đền Bà Chúa Kho thường được tổ chức vào ngày 14 âm lịch, đây là một trong những lễ hội lớn tại khu vực các tỉnh phía Bắc.

den-ba-chua-kho

Đền Bà Chúa Kho, Bắc Ninh

Người dân các tỉnh phía Bắc ở Việt Nam có truyền thống đi lễ Bà Chúa Kho ngày đầu năm và ngày cuối năm. Đầu năm đi là để vay tiền hoặc xin lộc, cuối năm đi là để trả nợ hay cảm ơn Bà đã cho lộc suốt năm qua.

Đối với những người kinh doanh, buôn bán thì việc đi lễ đầu năm xin lộc Bà là một việc cần thiết. Sở dĩ đền Bà Chúa Kho thu hút rất nhiều khách thập phương và đặc biệt được những người kinh doanh tin tưởng là bởi truyền thuyết Bà Chúa Kho là một người phụ nữ chịu khó, sau khi lấy vua nhà Lý, bà xin vua cho về vùng Vũ Ninh chiêu dân lập ấp, khai khẩn ruộng hoang, tổ chức sản xuất ở 72 trang ấp. Bà trông nom kho lương thực rất tốt, bảo quản quân lương trong và sau chiến thắng quân Tống ở sông Như Nguyệt năm 1076. Để tỏ lòng nhớ công của Bà, sau khi bà qua đời các trang ấp trong 72 trang đều thờ cúng Bà, Nhà Vua thì thương tiếc phong cho Bà là Phúc Thần. Người dân tại xã Cổ Mễ lập một đền thờ lớn tại kho lương thực cũ của triều đình ở Núi Kho và tôn vinh bà là Bà Chúa Kho. Kể từ đo người dân xã Cổ mễ vẫn thường đến hương khói dâng lễ lên Bà, và rồi theo thời gian tiếng lành đồn xa ngày càng có nhiều hơn khách thập phương từ các tỉnh đổ về đây để dâng lễ đồng thời xin lộc Bà.

2-1b1dc
Với lịch sử gần nghìn năm và những câu truyền thuyết được truyền tụng từ thế hệ này sang thế hệ khác, đền Bà Chúa Kho ở Bắc Ninh giờ đây đã trở thành một trong những điểm đến tâm linh rất nổi tiếng ở khu vực các tỉnh phía Bắc. Độ vài chục năm trở lại đây, dân kinh doanh buôn bán hay những người làm thương mại đặc biệt tin tưởng việc đầu năm đến xin lộc bà thì cả năm làm việc sẽ hanh thông, may mắn. Từ truyền thuyết về Bà Chúa Kho là người chăm sóc, cai quản kho lương thực của nhà Vua đến nay đền Bà Chúa Khi đã trở thành một địa điểm để người ta đến xin lộc, vay tiền.

Theo tục lệ nếu đầu năm đi vay thì cuối năm phải đi trả, vậy cho nên vào dịp đầu xuân mới và chuẩn bị kết thúc năm là hai thời điểm đền Bà Chúa Kho đông đúc, tấp nập nhất. Người đang làm ăn phát đạt thì đến đây để xin thêm tài lộc, tiền năm mới nhiều gấp 5 gấp 10 năm cũ. Người chưa kiếm được tiền hay làm ăn còn trục trặc thì đến đây để vay tiền Bà làm ăn với hy vọng tiền Bà cho vay sẽ đem lại nhiều may mắn. Cũng có một số người đến lễ Bà không vay cũng chẳng xin mà chỉ đơn thuần là một chuyến hành hương dâng lễ lên một vị thần đã có công với đất nước, tuy nhiên con số này không nhiều.

Nếu như 10 năm trước đi lễ đền Bà Chúa Kho còn là niềm ao ước và là một hành trình dài vất vả thì giờ đây đi lễ Bà trở nên đơn giản hơn nhiều. Đường quốc lộ 1b sau khi được nâng cấp, mở rộng đã giúp cho việc đi từ Hà Nội về đến đền Bà Chúa Kho chỉ mất khoảng 1h đồng hồ. Thêm vào đó cuộc sống xã hội phát triển hơn, người dân cũng giàu hơn, nhiều nhà có xe ô tô con, các tuyến xe chạy từ Hà Nội về Bắc Ninh cũng phát triển mạnh, cũng vì lẽ đó mà số lượng khách thập phương đến Bà Chúa Kho tăng theo từng năm.

Có điều kiện hơn, kinh tế ổn định hơn, các ngành nghề kinh doanh cũng ngày càng đa dạng giúp cho người dân Việt có nhiều cơ hội hơn để đáp ứng những nhu cầu giải trí cũng như tâm linh của mình. Tuy nhiên “phú quý sinh lễ nghĩa”, cũng từ cái sự đầy đủ mà người ta ngày càng cầu kỳ trong việc chuẩn bị mâm lễ dâng Bà. Không còn có khái niệm “của ít lòng nhiều” thành kính cốt là ở tấm lòng nữa, những người đến đây đều sắm những mâm lễ thật to, thật hoành tráng rồi đốt hàng đống tiền vàng với hy vọng mâm lễ càng lớn thì vay được càng nhiều tiền. Trong các chùa chiền, đền phủ thì có lẽ những mâm lễ tại đền Bà Chúa Kho là hoành tráng nhất về kích thước cũng như những vật chất tiền vàng mà người ta bầy la liệt lên đó. Và để có được một mâm lễ với những thỏi vàng giả chất thành chồng, với những sấp đô la, euro và nhiều sập tiền mệnh giá 500.000 đồng người ta cũng phải bỏ ra từ vài trăm đến hàng triệu đồng tiền thật. Để rồi cả mâm lễ đó sau một tuần hương sẽ được đổ cả vào lò thiêu để đốt cho Bà. Cũng chừng hơn chục năm nay, tại đền Bà Chúa Kho có thêm dịch vụ đội mâm lễ và khấn thuê. Sở dĩ có dịch vụ này là bởi người thường muốn chen chân dâng lễ lên ban thờ trong dịp đầu năm là điều vô cùng gian nan, có phần khó thực hiện. Thế nên, cái dịch vụ đội mâm dâng lễ kèm khấn thuê được ra đời cũng là điều dễ hiểu.

Tuy nói vậy nhưng ngoài những hạt sạn nhỏ mà người dân vẫn thấy tại các lễ hội nói chung hay đền Bà Chúa Kho nói riêng thì đây vẫn một trong những hoạt động tín ngưỡng có truyền thống lâu đời của người dân các tỉnh phía Bắc Việt Nam. Đền Bà Chúa Kho không những là một di tích lịch sử quan trọng mà còn là một địa điểm chứa đựng nhiều ý nghĩa lịch sử, văn hóa đồng thời là chốn linh thiêng trong lòng người dân Việt. Và cứ như vậy đã hàng nghìn năm qua và sẽ còn tiếp nối nhiều nghìn năm nữa, du khách khắp nơi luôn nô nức về đây xin lộc những ngày tháng Giêng.

Thảo luận cho bài: "Tháng Giêng, đi lễ Bà Chúa Kho"