Tục cúng vía – nét văn hóa tâm linh của người Mông ở Yên Bái

Tác giả:

(Cinet – DTV) – Tục cúng vía của người Mông (Yên Bái) giống như một liệu pháp tinh thần nhằm hạn chế sự hoang mang dao động trong tâm lí con người khi gặp những chuyện bất thường…

Quan niệm về hồn và vía của đồng bào dân tộc Mông mang nhiều yếu tố độc đáo.

cungvia

Cũng như các dân tộc khác, tôn giáo tín ngưỡng dân gian chiếm một vị trí rất quan trọng trong đời sống tinh thần của người Mông nơi đây. Đồng bào quan niệm rằng có những thế lực siêu nhiên giúp họ giải quyết được những công việc ngoài khả năng của con người mà được thể hiện qua những hình thức sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng trong cuộc sống hàng ngày.

Hồn theo tiếng Mông là “chua lua” còn vía là “plỳ”. Người Mông nơi đây cho rằng hồn giống như cái bóng của mỗi con người khi rọi ánh đèn vào người 7 chiếc bóng sẽ cùng lúc hiện ra, hồn luôn luôn đi theo con người trong suốt thời gian con người tồn tại khi con người còn sống.

Vì vậy, đối với những người gặp phải điềm gở, họ mời thầy cúng đến cúng trừ tà ma, yểm bùa giữ vía cho người gặp điềm gở. Theo quan niệm của họ, nếu ai gặp điềm gở như vậy là do đã bị ma bắt mất vía. Ma đã bắt mất vía thì người sẽ sinh ra ốm quặt quẹo dần dần mà chết. Vì thế, gia chủ bắt buộc phải làm lễ cúng vía cho người bị tà ma làm hại.

Trước khi làm lễ cúng vía, người nhà phải đi “ăn xin” bà con họ hàng, làng bản gạo rượu, tiền xu… để làm lễ. Người được xin tùy theo khả năng của mình sẽ cho gạo, rượu, gà, tiền và chúc phúc cho người đi ăn xin sẽ làm lễ thành công để người nhà tai qua nạn khỏi.

Lễ vật dùng để cúng vía gồm 2 mâm xôi, thịt gà, rượu, giấy vàng mã, tiền xu, hai miếng vải nhỏ màu trắng và một chiếc áo người bị ma bắt vía thường mặc để thầy mo cúng ma nhà, ma rừng xin không bắt vía người để người được khỏe mạnh.

Sau khi cúng xong, thầy mo lấy miếng vải trắng đã chuẩn bị trên mâm cúng rồi dùng ấn tín trừ tà của mình chiện lên miếng vải trắng khâu thành hình chữ thập vào lưng áo trên mâm cúng. Khâu xong thì đính ba đồng tiền lên hình chữ thập. Ý nghĩa của hình bùa chú này là giữ được vía của người ở lại. Khi mặc chiếc áo này, quỷ nhìn thấy ấn tín của pháp sư và sức mạnh của kim khí thì sẽ rời xa mà không dám làm hại con người.

Như vậy, quan niệm về hồn và vía của đồng bào dân tộc Mông ở đây mang nhiều yếu tố độc đáo, họ quan niệm về hồn nhưng hồn lại không tồn tại thực tế, không được thể hiện trong cuộc sống hàng ngày hay trong các nghi thức nghi lễ truyền thống của đồng bào. Còn vía lại có vai trò quan trọng tác động đến cuộc sống của người dân khi còn sống cũng như lúc đã qua đời, bởi thế trong đời sống của người dân nơi đây cũng như trong sinh hoạt tín ngưỡng dân gian có rất nhiều các lễ cúng liên quan tới vía và các tục cúng vía.

Nghi lễ cúng vía của người Mông, nó gây không tốn kém nhiều về thời gian, tiền của và cũng không quá sa đà vào chuyện mê tín dị đoan. Thực chất đây chỉ là một liệu pháp tinh thần nhằm hạn chế sự hoang mang dao động trong tâm lí con người khi gặp những chuyện bất thường mà thôi. Đây là một nghi lễ dân gian trong đời sống văn hoá tâm linh của người Mông.

Thảo luận cho bài: "Tục cúng vía – nét văn hóa tâm linh của người Mông ở Yên Bái"