Viếng bãi chiến trường Loa Sơn

Tác giả:

Sự ký đồi ba bất khả chi,
Tây Sơn quật khởi diệc tuỳ di.
Tha nhân ỷ trọng nan vi quốc,
Khách địa khinh phù mãn khí sư.
Tự thử quan hà đa hữu lệ,
Tùng tiền thảo mộc tận sinh bi.
Khả liên tích cốt vô quy nhật,
Loạn dữ quần sơn nhứt vọng nguy.

Dịch nghĩa

Việc lớn khi đã như sóng rã, thế khôn chống đỡ được nữa.
Dầu tài cao sức mạnh như Tây Sơn hung hăng nổi dậy… cũng phải nghiêng đổ nữa thay!
Quá tin cậy ở người ngoài, vua Lê chiêu Thống đã không thể giật lại được non sông đất nước đã mất.
Mà đất khách bồng bềnh, luống mong người cứu viện, binh người cầu không được, còn binh mình mang theo thì chết lần chết mòn.
Bởi vậy từ đó non sông xiết bao ngậm ngùi khóc tình ly biệt,
Những cây cỏ hồi ấy, nếu may còn sống sót đến giờ, thì trông xơ xác buồn rầu như chưa hàn gắn được vết can qua ngày trước.
Đáng thương thay những đống xương ai để lại kia! Ngày nào thì trở về quê nhà?
Thoáng trông qua thấy lô nhô như gò đống lẫn lộn với núi non.
Lời tự: “Chiêu Thống sơ niên, cầu Thanh sư nhập viện, Tôn Sĩ Nghị dữ Tây Sơn chiến bại, Quảng Châu thái thú Sầm Nghi Đống tử chi” 昭統初年,求清師入援,孫士毅與西山戰敗廣州太守岑宜棟死之 (Năm đầu Chiêu Thống, cầu quân Thanh vào cứu viện, Tôn Sĩ Nghị bị Tây Sơn đánh bại, thái thú Quảng Châu là Sầm Nghi Đống chết ở đây).

Loa Sơn còn gọi là núi Ốc, ở gần chùa Bộc bây giờ. Đêm 4 rạng ngày 5 tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789), quân Tây Sơn do đô đốc Long (còn có tên là Đặng Tiến Đông) chỉ huy. Trận này diệt tan đồn Khương Thượng, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi Đống phải treo cổ tự tử ở núi Ốc. Trận đánh đã mở đường cho đại quân Tây Sơn từ Ngọc Hồi thừa thắng tiến vào Thăng Long.

Nguồn: Nét bút thần, Tân Việt xuất bản, Hà Nội, 1944

Thảo luận cho bài: "Viếng bãi chiến trường Loa Sơn"