Wolfgang Amadeus Mozart

Tác giả:

Wolfgang Amadeus Mozart, một thiên tài kỳ diệu của nền nhạc thế giới. Cuộc đời và số phận của ông đã luôn là nguồn cảm hứng của văn học và điện ảnh.
Mozart sinh ngày 27 tháng Giêng năm 1756 tại thành Salzburg, nước Áo, mất tại Vienna ngày 5 tháng 12 1791.Là con trai của Leopold Mozart và sớm nổi tiếng là thần đồng, lên bốn tuổi Mozart đã có thể trình diễn trên đàn piano và harpsicord (một loại đàn phím, tiền thân của Piano).
Năm tuổi Mozart bắt đầu sáng tác, không lâu sau đó đã là một tay chơi organ (đại phong cầm) và vĩ cầm xuất sắc.
Mozart sáng tác bản giao hưởng đầu tiên năm lên 8 tuổi, vở opera, hay nhạc kịch đầu tiên năm 12 tuổi và vào thời điểm đó đã là một chỉ huy dàn nhạc tài ba.
Cậu bé Mozart quả là một phép màu của chúa trời nơi trần thế, hay cụ thể hơn là ở thành Salzburg.
Từ năm 1765, ông Leopold cha của Mozart, một nhạc công của nhà thờ thành phố Salzburg, đã đưa Mozart và chị gái Maria Anne của ông lưu diễn trên khắp các thành phố lớn của Châu Âu như London, Paris.
Tài năng của Mozart đã làm cho cả đức giáo hoàng La Mã kinh ngạc.
Cậu bé thần đồng đã thuộc lòng và ghi lại một tác phẩm cấm công bố ra ngoài của giáo hội La Mã chỉ sau một lần nghe nhưng đức Giáo Hoàng đã rộng lượng với thiên tài nghịch ngợm này.

Âm nhạc
Âm nhạc của Mozart trong sáng, đẹp đẽ, tinh khiết đến lạ lùng giống như một sản phẩm của tự nhiên. Mọi người, mọi lứa tuổi, ngành nghề đều có thể thưởng thức và yêu thích âm nhạc của ông.
Không phải ngẫu nhiên khi các nhà khoa học đã nói rằng nghe âm nhạc Mozart sẽ làm nâng cao khả năng trí tuệ.
Khi được hỏi làm sao có thể sáng tác một thứ âm nhạc hoàn hảo đến như vậy ông đã trả lời: Tôi không biết sáng tác khác theo cách khác.
Các tác phẩm tiêu biểu:
Opera Đám Cưới Figaro
Giao hưởng No. 40 G minor K550 & No. 41 C major Jupiter, K551
Piano Concerto No. 20 D minor K466 & No. 23 A major K488
Serenade B Flat major dành cho nhạc cụ hơi, K361
Requiem, K 626
String Quartet B Flat major, K458 “ Hunt”
Với Mozart âm nhạc phải luôn đẹp đẽ và ngay trong vẻ đẹp đến lung linh ấy ông có thể biểu cảm mọi cảm xúc và tâm trạng, kể cả những bi kịch và nỗi đau sâu sắc nhất.
Những chuyến đi của cha con Mozart rồi cũng phải chấm dứt và ông Leopold phải quay về công việc thường nhật là nhạc công của nhà thờ khi vị tổng giám mục tiền nhiệm của thành Salzburg vội về với chúa.
Vị tổng giám mục kế nhiệm, người không bị tài năng của Mozart chinh phục, đã nổi giận khi phát hiện Leopold vẫn có tên trong bảng lương tuy nhiều lúc hoàn toàn vắng mặt vì mải tháp tùng Mozart đi lưu diễn.
Tuy đã sớm nổi tiếng nhưng sự nghiệp và cuộc đời tự lập của Mozart chỉ thực sự bắt đầu từ năm 1781, sau khi được viên trợ tá của đức tổng giám mục Salzburg ban cho một cú đá nổi tiếng vào mông.
Lý do là vì Mozart đã giãi bày theo một lối không chính thống của nhà thờ những suy nghĩ của ông về đức tổng giám mục mà Mozart thường gọi là thằng ngốc.

Từ biệt Salzburg
Năm 1781, ông rời Salzburg để chuyển đến thành Viena, nơi ông luôn bận rộn với hàng loạt các buổi biểu diễn.
Ông sáng tác, trình diễn, dàn dựng các tác phẩm giao hưởng và nhạc kịch. Ông điêu luyện với mọi hình thức âm nhạc.

Tên tuổi đã trở thành bất tử
Tiêu biểu như các vở nhạc kịch Cây Sáo Thần, Don Giovani, Đám Cưới Figaro, các bản Concerto cho Piano hay Violin và dàn nhạc, hơn 40 bản Giao hưởng (Symphony), nhiều Tứ tấu (Quartet) dành cho đàn dây.
Các bản sonata cho piano, violin và các nhạc cụ khác..v.v.v và tuyệc tác Requiem.
Đã có lúc Mozart kiếm được khá tiền nhưng giai đoạn sung túc chẳng kéo dài bao lâu vì tính cách trẻ thơ, phóng khoáng nghệ sĩ chẳng bao giờ rời bỏ ông.
Ông luôn hoang phí tiền bạc tuy cha ông thường lo lắng và nhắc nhở. Sức khỏe của Constanze, vợ ông, cũng là một áp lực tài chính khi mang thai sáu lần chỉ trong tám năm, tiếc thay chỉ có hai con trai sống sót.
Và Mozart lâm vào cảnh nợ nần, điều mà Leopold luôn e ngại.

Bi kịch cuộc đời
Vì tính kiêu ngạo và cả sự hồn nhiên của mình mà Mozart luôn có đầy dẫy kẻ thù. Đó là các nhạc sĩ ganh tị với tài năng ông, trong đó có nhạc sĩ Ý Saleri, người bị buộc tội đầu độc Mozart một cách oan uổng.
Các nhạc sĩ này luôn tìm cách ngăn cản việc Mozart có một công việc với thu nhập ổn định.
Mozart thường xuyên phải viết thư vay mượn bạn bè. Đôi lúc Mozart cảm tưởng ông sẽ không bao giờ thoát khỏi cảnh nợ nần.
Áp lực ông việc cộng với những lo lắng về tiền bạc đã ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe của Mozart vốn đã yếu ớt vì những chuyến lưu diễn thời thơ ấu.Năm 1787 ông Leopold qua đời ở tuổi 67, cho đến khoảng khắc cuối cùng có lẽ vẫn trăn trở rằng cậu bé thần đồng của ông đã không hiểu được con người và tiền bạc, đã có một cuộc hôn nhân sai lầm và sẽ đi đến một kết cục tồi tệ.
Tiên đoán của Leopold đã trở thành sự thật. Đó chính là số phận của Mozart, một trong những kết cuộc bi kịch nhất của một thiên tài
Dù đối với bạn bè và đặc biệt là Constanze, Mozart luôn là một người dễ thương đáng yêu và khôi hài.
Ông vốn hiếu động, nghịch ngợm như trẻ con nhưng những nhọc nhằn của cuộc đời đã bào mòn bản chất trong sáng yêu đời của Mozar.
Với cảm giác mệt mỏi, trống rỗng chiếm lĩnh thường xuyên, ông trở nên ngày càng buồn bã.
Vào giai đoạn cuối đời của Mozart, một nhân vật kỳ bí trong chiếc áo choàng đen đã gõ cửa tìm đặt viết bản cầu hồn Requiem với yêu cầu không tiết lộ tên tác giả.
Trong tâm trạng bi quan, Mozart đã đã coi đây chính là vị sứ giả của số phận và ông đã hối hả viết tác phẩm này với dự cảm sẽ dành cho chính mình.
Mozart đã ra đi mà không kịp hoàn thành bản Requiem. Ông mất ngày 5 tháng 12 năm 1791 tại Vienna, một cái chết bệnh tật đau đớn.
Mozart đã bật khóc trên giường bệnh, ý thức sẽ qua đời mà chẳng để lại chút tiền bạc nào cho vợ và hai con trai.

Sự ra đi của một thiên thần
Thời đó chỉ có tầng lớp quý tộc mới được hưởng các nghi thức tang lễ. Còn hầu hết thường dân chỉ được chôn chung trong nghĩa trang ngoại ô, ba đến bốn xác trong một mộ.
Mozart đã được an táng như vậy. Người ta đem ông đi trong một ngày bão tuyết, không một người bạn, người thân đưa tiễn, và khi cơn bão tuyết qua đi, chẳng ai nhớ được đâu là nơi an nghỉ cuối cùng của ông.
Mozart xứng đáng được đưa tiễn long trọng hơn cũng như đã xứng đáng có một cuộc sống tốt hơn, điều khi sinh thời ông đã không hề có.
Nhưng trong cuộc đời ngắn ngủi ba mươi lăm năm của mình ông đã để lại một di sản âm nhạc to lớn và ông mãi là một thiên thần âm nhạc đã đến với nhân loại nơi trần thế.

Nguyễn Minh (BBC)

Thảo luận cho bài: "Wolfgang Amadeus Mozart"